Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

bron van kracht. Hier is de overwinning der machteloosheid van transcendente geloovigen, die te ver af, buiten de natuur der dingen heil zoeken, en tevens de opheffing van het fatalisme van den materialistisch-mechanischen uitleg der dingen, die met de negatie of geringschatting der psychisch-geestelijke natuurgaven, de eigenlijke springveer van het leven onbegrepen liet.

Deze beschouwingswijze, die men ter onderscheiding der vele andere „ismen" benaderend noemen kan: „Immanertt-Idealisme". staat tusschen twee uitersten, spiritualisme en materialisme, die, in hunne verschillende vormen, ondanks een ver uit elkander schijnen, toch hierin overeenkomen, dat zij geen van beiden in staat zijn het waarachtig geestelijke te begrijpen, dat, onzichtbaar, aetherisch van wezen, alleen door fijnheid en diepte van gewaarwording, gevoel, innerlijke perceptie en ervaring kan worden waargenomen.

Zooals een fransche wijsgeer ergens terecht opmerkt: „Ce prétendu spiritualisme n'est qu'un matérialisme qui s'ignore" en omgekeerd. Beiden hebben gemeen eene zekere grofheid, eene uiterlijkheid, die van de essentieële levensbeweging door innerlijke onzichtbare werkingen voortgebracht, het ware begrip niet kan vatten. De nog altijd primitieve behoefte aan het tastbare beheerscht beider voorstellingswijze.

Het Immanent-Idealisme daarentegen, niet zoekend naar gemeenschap met goden of geesten, plaatst naast onderzoek van physisch gebeuren, de aandacht, de studie van het psychischgeestelijk gebeuren als evengoed een feit der natuur-werkelijkheid.

Dit bijzonder gewicht leggen op de ongeziene, echter in hunne werking treffend waarneembare motieven en vermogens eener innerlijke wereld, die het menschengeslacht typeert, opent van zelf een veel wijder gezichteinder voor de mogelijkheden van ontwikkeling van mensch en menschelijke samenleving, dan de transdescente, of de ultra physisch-mechanische duiding ooit in staat was te geven. Hiermede vervalt tevens alle onjuiste nivelleering der verschillende natuur-rijken, die voor enkele punten van overeenkomst tusschen plant, dier en mensch voorbijziet het kenmerkend verschil, dat blijkt te zijn van eerste consequentie voor eene op de werkelijkheid gebaseerde beschouwing.

Individueele belangen, problemen van menschelijk zijn en samen-

Sluiten