Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

en leven-steunende beginselen. Bezinning, Onderscheidingsvermogen, Keuze, worden geëischt van den meest oprechten vrijdenker tot formuleering der duidelijke gegevens, die gewonnen uit het ontwikkeld' tijdsbewustzijn, als equivalenten van vorige steunpunten, uit eigen overtuigingskracht en levensvatbaarheid, het verouderde op zijde zullen dringen.

Want ten slotte zijn het toch graden van geestesontwikkeling, toestanden van het bewustzijn der geheele menschelijke Psyche, (dit bewustzijn natuurlijk begrepen onder den invloed van uiterlijke omstandigheden), die bepalen, inhoud en vorm van elk geloof niet alleen, maar van elke wetenschap, kunst en moraal. De echte vrije gedachte, zooals de tijd' ons haar leerde begrijpen, is niet: een leer, die zich dogmatisch stelt tegenover een andere leer; zij is veel meer een leidend inzicht, een methode geldig voor elk gebied van onderzoek.

Mr. Buisson noemde onlangs: „Vrije gedachte, de methode, die „zich hoofdzakelijk kenmerkt door eene beslistheid van geest, „waarheid te zoeken overal waar dieze door natuurlijke en mensche„lijke middelen te vinden is, en deze waarheid' vast te houden waar „zij bewezen heeft in overeenstemming te zijn met gegevens der „rede en ervaring."

En een jong engelsch ethiker zegt als volgt: „Vrije gedachte kan „op den duur zich' niet tevreden stellen met enkel 'kritiek van „verouderd' geloof. De negatie van godsdienst sluit den wensch in „eener nieuwe, eener hoogere opvatting van religieus leven. Toch „-moet ook wederom de fout vermeden worden van een haastigen „opbouw, eener al te positieve aanname van een bepaald systeem „van wijsbegeerte voor de tijd daartoe rijp is; wat vrije gedachte „eigenlijk 'bedoelt, is: het opsporen van waarheid langs allerlei „wegen, en het onmiddellijk bekennen van dwaling, waar deze te „bewijzen is, als de hinderpaal voor dat meest essentieele voor ,elke religie: nl. waarheid."

Ligt niet in deze opvatting een nuttige wenk voor veel ijdel twistgeschrijf, dat zich niet boven persoonlijke kleingeestigheid en arrogantie, of dogmatische partijzucht weet te verheffen?

Hier althans is eene Gezindheid aan het woord, die mogelijk maakt, die voorbereidt de verzoening, de overeenstemming eener juiste, ruimer begrepen wetenschap met eene transformatie der

Sluiten