Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

religieuze idee, met een verlicht begrip van zedelijkheid, door bemiddeling eener van schoolschheid vrij-gewordene wijsbegeerte, zooals Feuerbach, die vóórvoelend heeft aangegeven en Wagner bezielde bij zijn kunstschepping der toekomst.

Met het feit der innerlijke aandoening, waarneming, ervaring in zijne onmiddellijke concrete waarheid, met den Mensch, het Leven, als centrum harer belangstelKng wendt deze filosofie zich tot de volle werkelijkheid, achter zich latend, zoowel de nuttelboze ballast der theologie, als de spitsvondige onbegrijpelijkheden eener waanwijze geleerdheid, die toch eigenlijk aan het theologisch dwangbuis nooit recht ontgroeid was.

Deze toekomst-wijsbegeerte, die de nieuwe Levens-affirmatie moet voorbereiden, en de hoogere religie, die zal zijn een Levenskunst, gaat uit boven die eigenaardige h'edendaagsche verschijningen in geestelijk bewegen, die zich hechten aan deze of gene groote persoonlijkheid uit het verleden, van wier vernieuwden invloed nogmaals bevruchting en bezieling verwacht wordt. Men dènke hier op religieues gebied aan de voorstellingen der primitief christelijken, der neo-budhistem, der theosofen; verder in filosofischen zin aan het neö-Platonisme, neo-Kantiisme, neo-HegeHanisme enz.; al te zamen „ismen" opgeroepen door die zwakfeid van visie, welke zich uit in re-aktionnaire richtingen', die, zonder het rechte begrip der nieuwe mogelijkheden voor eene moderne levens- en wereldbeschouwing, zich keeren tot het verleden, welks tekortkomingen door het schemerlicht van verderen afstand vervaagd, door de bekoring harer volkomenheden des te zekerder trekt.

De diepere, hooge zin der moderne cultuur, van den geregeld, progressieven vooruitgang, die ondanks alle chaotische verwarring, toch verborgen ligt onder dteri diKwijls bedroevenden schijn der dingen, blijft deze zoekers verborgen, en doet hen als evangelie verkondigen, opvattingen, die op zich zelve genomen, in hun eigen tijds-periode van buitengewone waarde geweest zijn, voor het heden echter alleen in aanmerking kunnen komen als deelen van een zich langzaam' vormend geheel.

Want religie, wijsbegeerte, zooals die voor de levensbeschouwing van een ontwikkeld, modern bewustzijn alleen nog mogelijk is, beduidt niet langer een stroeve, strenge leer, een in subtiele redeneeringen gewrongen systeem, maar eene Synthese, eene

Sluiten