Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

gaan, en hoe binnen het begrip van haar wezen, verschijnselen moesten worden getrokken, die eertijds, ja zelfs tot op den huidigen dag, werden beschouwd als buiten haren kring vallend, en aldus in onzekere vaagheid, met de tyrannie der geheimzinnigheid, steeds voortgingen de stof te leveren voor allerlei soort van ideologische waan- en schijnvoor&tellingen.

„Die Philosophie musz sich wieder mit der Naturwissenschaft, die Naturwissenschaft mit der Philosophie verbinden", zoo oordeelde deze weinig begrepen wijsgeer, die, wel verre van te zijn de materialist, de god-loochenaar bij uitnemendheid, waarvoor men hem gewoonlijk uitmaakte, was: een zoeker naar nieuwe, vaster geestelijke beginselen, naar een godheid, die zich zou openbaren als een innerlijke beweegkracht van diep Gevoel en hooge Gedachte; als eene voorstèlling van natuurlijken aard, ontstaan in de menschelijke natuur zelve, mede-evolueerend met hare constante wording en groei, ingeweven in haren aanleg en gaven.

Bij hem, bij Feuerbach, de duidelijke aankondiging van dat vollediger natuur-begrip, dat ook de ideëele, de geestelijke motieven weet te zijn van natuurlijken, van zinnelijken oorsprong; eener filosofie, die uitgaand van de volle werkelijkheid, die stof en geest beiden omvat, daarin, als middelpunt zijner belangstelling plaatst, den mensch, het menschelijk geslacht in zijne geschiedkundige ontwikkeling, tegenover de abstracties, zoowel van een ontoereikend materialisme, als van eene, nog altijd in theologische onduidelijkheden bevangen wijsbegeerte. Aldus de eerste poging, om den arbeid van Darwin en Hegel door te voeren tot eene hoogere synthese van materiëele en geestelijke evolutie, waarin de hoogste ontwikkelingsvormen der Natuur, mensch en maatschappij, als vierde, eerst nu aan de beurt van onderzoek komend, natuurrijk, op den voorgrond staan der belangstelling.

In dezelfde richting werkte: Jean Marie Guyau, (geb. 1856, gest. 1886) een der fijnste geesten van 19de eeuwsch Frankrijk, wiens zeer geniale geschriften bijzonder belangrijk voor de problemen van onzen tijd nog steeds „caviaar" schijnen te blijven voor het groote publiek.

Feuerbach's beweren gedachtig: „dat niet uit duitsche denkkracht alleen, veeleer uit de samensmelting van gallisch en germaanscb inzicht, de nieuwe bezieling, de levensbeschouwing van

Sluiten