Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

dingen, met hare wetten en methoden van geleidelijkheid in dieper verband en overeenstemming.

De ekonomische wet van het behoud van energie geldt zeer zeker ook voor het geestelijk leven. Het proces van wording, beweging, wisseling, overgang, dat het menschelijk geslacht heeft door te maken, zoowel persoonlijk als maatschappelijk, behoeft wèl verstaan in geen enkel opzicht roede te brengen verlies der werkelijk levensvatbare motieven.

Door alle tijdelijke verschuivingen henen moet behouden blijven het wezenlijk iets, dat, ontdaan van toevallige gegevens, schuilt in elke oprechte poging van den mensch tot nadering van het eeuwig Lévens-mysterie, dat hem in elk stadium zijner ontwikkeling in meerdere of mindere mate aanspoort tot op nieuw, tot beter begrijpen. Als een roode draad loopt deze worsteling om steeds klaarder Bewustwording, om' verheldering van inzicht door de geschiedenis der menschheid.

De organische éénheid' eener levensbeschouwing, die hare historische afkomst erkent, wier grondslag is: het universum in zijn geheel van physisch-psychische wording, wier inhoud Idealen zijn, die tot nadering, tot arbeid aansporen, is in haar diepste wezen eene éénheid van veelvoudigheden, een weefsel van de rijkste verscheidenheid en bewegelijkheid, gelijk het Leven, de werkelijkheid zelve, Waaruit zij door gewaarwording, ervaring en onderzoek is afgeleid, is ontstaan.

Deze physisch-psychische conceptie heft het somber fatalisme der ontoereikende mechanisch'-materialistische beschouwing op. Met de erkenning der immanenz van den geest, van alle psychische faktoren, opent zich een nieuw, en ruimer verschiet, een vreugdevolle toekomst van vruchtbaar streven, van menschelijk gemeenschappelijk kunnen en volbrengen.

Eene intelligentie, die voor eene spanne tijds, in de eerste bedwelming zijner emancipatie van bovennatuurlijk bijgeloof zich zelve vergat, is hiermede aan zich zelve teruggegeven.

Deze teruggave is de eerste stap tot overwinning der algemeene verslagenheid, der décadence, die het einde der vorige eeuw kenmerkte en nog in onze dagen hare slachtoffers eischt. Zij is het eerste teeken eener herleving, begin eener vernieuwde veêrkracht en stijging in mensch en wereld-bestaan.

Sluiten