Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

OORLOG EN GEESTESRICHTING.

(Lezing gehouden te Zwolle, 18 Dec. 1915, voor „De Dageraad".)

Deze oorlog dwingt ons als geen andere gebeurtenis tot overweging en onderzoek van het voelen en denken onzer dagen, tot een oordeel over de geestesrichting van den tijd, waarin wij zijn geboren en opgevoed. De vrije gedachte heeft op dit oogenblik een taak te vervullen moeilijker, meer verantwoordelijk, maar ook belangrijker dan ooit te voren.

„Nooit dan sedert het uitbreken van den Europeeschen oorlog is de waarde van de denk-kracht zoo sterk tot mijn bewustzijn doorgedrongen", schreef op 12 Juli van dit jaar de correspondent van de Nieuwe Courant uit Antwerpen. Deze journalist begreep den oorlogstoestand, begreep het Militarisme als den aarts-vijand der vrije gedachte, begreep de bedreiging voor ons denkvermogen, onze denkvrijheid, die in het brutaal geweld der wapenen ligt opgesloten.

„Militarisme is een geestes-toestand", schreef, door een soortgelijke zienswijze bezield, een der leiders van de Onafhankelijke Arbeiders-partij in Engeland. Juist! en het is deze geestes-toestand dien wij vrijdenkers te bestrijden hebben.

Wel beschouwd is elk -isme een geestes-toestand, door een zekere geestes-richting opgeroepen. Geen enkele gebeurtenis gaat om buiten het voelen en denken, het karakter en het inzicht der menschen. Want wat zijn politieke methoden, ekonomische stelsels in den grond anders dan menschelijke wijzen van zien en van doen, dan menschelijke begrippen en opvattingen, menschelijke instinkten en hartstochten, die zich een uitweg zoeken, die zich willen doen gelden?

Het grootste gevaar van den wereldoorlog is dan ook zijn geestes-richting, die lijnrecht indruischt tegen den natuurlijken voort-

Sluiten