Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Het zijn de groote leiders in wetenschap en mechanische techniek die hier de richting des tijds bepalen.

Darwin, Marx, Stephenson, Edison enz. revolutionneerden den innerlijken gedachten-gang der menschen en hun uiterlijke wereld, de maatschappij.

Elk op hun terrein verrichtten deze genieën wonderen.

De verouderde ideologie wankelde op haar grondslagen.

Waar wij de ontwikkelings-geschiedenis der 19e eeuw, haar vooruitgang trachten na te gaan en te begrijpen, stellen wij vóórop, dat zonder erkenning: Van den arbeid van Darwin en Marx, van een waarlijk moderne Levensbeschouwing een geestesrichting van den Nieuwen Tijd, geen sprake kan zijn.

Het Material isme, natuurkundig en historisch is een onontbeerlijke schakel in een ontwikkeling, die, hierna krachtens de wet zelve van haren vooruitgang, ditzelfde materialisme voorbij streeft en opheft. Het is nu eenmaal niet anders, evenmin als het Leven zelf stilstaat, kan de Beschouwing van dit Leven zich in één bepaald dogma of stelsel laten vastleggen.

Eere de Vrije Gedachte, die, dit begrijpende, de Vrijheid harer vlucht handhaaft.

Maar om nog een oogenblik tot het materialisme terug te keeren.

Maken wij de balans op van het moderne, vooral in de tweede helft dér 19e eeuw, dan treft ons onmiddellijk de dis-harmonie tusschen de materieele, de uiterlijke, en de ideeele, de innerlijke Levens-ontwikkel ing.

Door de vlucht der mechanische Techniek waren mechanische problemen opgelost waardoor wereld en maatschappij een gansch ander aanzien kregen en ook het leven van elk individu een groote verandering onderging. Op dit laatste feit heeft dè aandacht zich nog veel te weinig gericht; psychologisch is het van het grootste gewicht.

Terwijl de ééne uitvinding vóór, de andere na, de menschheid verbluft en verheugt, terwijl de Machine aan den eenen kant den mensch van zwaren arbeid ontheft, ketent zij hem opnieuw aan den anderen kant. De mensch wordt aanhangsel der Machine, in welk een mate, dat leert ons de wereld-oorlog mét zijn monstermoórd-werktuigen. Door den triomf van het machinale is in menig opzicht het schoone en de vrije Levens-vreugd der menschen ge-

Sluiten