Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

De opwindende ontroering der eerste dagen is bezig zich om te zetten in gedachten. En dit is goed, dit is noodig, want de gedachte is de veiligheidsklep der heftige gewaarwording; deze laatste blijft onvruchtbaar zoo zij niet opstuwt in het bewustzijn, en door bewustwording tot daden komt. Om te kunnen dragen niet alleen, dat binnen enkele uren een ontzettende ramp ons treft, dat een wereld en met haar de hoogste levens-idealen aan verwoesting worden prijs gegeven, moet men öf in berusting zich buigen, öf in opstandigheid tegen de oorzaken der ellende zich' oprichten.

Voor wie zich aangewezen voelt op het laatste is het eerst noodige een streven naar kennis, naar begrijpen van dit reuzenconflict in zijn wrong van tegenstrijdige gegevens en berichten.

Moeilijk als deze taak ongetwijfeld genbemd moet worden, is zij toch minder hopeloos dan zij te midden der heillooze verwarring ons allicht toeschijnt.

Door de duisternis, door de geheimzinnigheid weerlicht reeds nu de waarheid. De samenwerking voor waarheid en recht, dat is voor verheldering van- inzicht is daarom allen geboden die met geheel hun ziel en geheel hun geest dezen Oorlog den oorlog verklaren. Een methode die uit de bijzondere feiten, het algemeene, d. w. z. de hoofdponten en hoofdlijnen weet af te leiden, om dan gewapend met dezen opnieuw het bijzondere duidelijker te kunnen verstaan, lijkt mij hier aangewezen. Om den weg te vinden in het overstelpend labyrinth der persberichten die. elkander aanhoudend tegenspreken zijn hoofdlijnen waarlangs de aandacht zich bewegen kan, on-ontbeerlijk. En dezen ontbreken geenszins, noch in de oorzaken, noch in de onmiddellijke uitwerking van den oorlog. Zelfs de gevolgen, ofschoon niet met mathematische zekerheid te bepalen, zijn in hun algemeene kansen berekenbaar.

Het was geen toeval, dat het bloedig drama, dat wij nu doorleven werd ingezet door twee aangrijpende gebeurtenissen die op treffende wijze het naderend onheil aankondigden. Ik bedoel de moord op Frans 'Ferdinand van Oostenrijk en op Jaurès. Deze slachtoffers van een teleurgesteld politiek fanatisme waren persoonlijkheden in wier denken en handelen twee levens-richtingen waren belichaamd. Het imperialistisch militarisme van den een, het socialistisch humanisme van den ander waren de twee hoofdstroomingen der moderne wereld. Op dit oogenblik viert in den

Sluiten