Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

erkenning en levens-eerbied ontbreekt. Wederom treft in den chaos van gebeuren, der daden, een tekort aan wereldwijsheid

De oorlog van 1870, wel verre van ontspanning te brengen werd de g,ftbron van haat, van den naijver en de achterdocht die sedert huiverend rondspookte in het brein der reaktionnaire politici. Op den oorlog van 1870 volgde de wedstrijd der bewapening en van tegen-natuurlijke verbonden. Schijnbaar in vrede levend, inderdaad medegesleept in een reuzennxmcurrentie van handels- en machtsbelangen, begonnen de kleine schermutselingen • en annexatie-oorlogen in verre werelddeelen. In Europa, voorloopig met rust gelaten, beleefden kunst en letteren een opbloei. Vrijheidsbeweging, vooruitgang op elk gebied, vrouwen en arbeiders strijdend voor hun emancipatie, in elke richting een streven naar het opperst-menschelijke. Een levensvreugde en levensstrijd om levensopbouw openbaart zich in tallooze stroomingen Het is wederom Richard Wagner, die dit geluid der nieuwe getijen vernemend, zichzelf en zijn kunst in dienst stelt dezer revolutie- want een revolutie is het die wordt nagejaagd in het nieuwe bewustzijn der menschenwaarde, van den mensch, niet als werktuig, maar als doel in zich zelf, van den mensch in zijn hoogste natuurlijkheid. Het was tegen dit ideaal van menschelijke zelf-realisatie dat' plotseling op het einde der 19e eeuw de reaktie optrad. Het uitbreken van den oorlog in de Transvaal gaf bet sein; het imperialisme gaf het bevel en wat nu is gebeurd in het groot, gebeurde toen m Engeland in het klein; alle vooruitstreving werd teruggedrongen, de reaktie kreeg het woord, het jingoisme regeerde.

In alle landen van Europa begon de terugslag, die nu na vijftien jaren in het Europeesch delirium en de wereldoorlog zijn toppunt bereikt. Naar deze uitkomst beoordeeld is het imperialistisch militarisme en de internationale diplomatie, die zijn belangen behartigde, in elk opzicht een bankroet te noemen. Reeds gedurende de beide Balkanoorlogen was de houding der groote mogendheden onverantwoordelijk, vandaar dat de hoop van een vredelievend einde van dezen strijd, en de mogelijkheid van een Balkan voor de Balkanstaten verdween, om plaats te maken voor een in het leven roepen van Balkan-toestanden met een altijd terugkeerend oorlogsgevaar. En het is ten slotte uit dit gevaar, dat niet alleen de oorlogin Europa, maar de oorlog over de geheele wereld losbarstte. In

Sluiten