Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

deugd eener overtuiging, het natuurlijk gevolg eener heldere bewustwording van dezen oorlog en zijn oorzaken, zijn werking en zijn gevolgen. En het is met een dergelijke bewustwording dat de vredes-propaganda beginnen moet.

Laat men voor zijn verbeelding het wereldbeeld der laatste vijftien jaren, een tijdperk van algemeene reaktie, — ik kan niet nalaten u dit nogmaals te herinneren, — voorbijgaan, dan zien wij hoe alle naties, groot en klein, zich' met koortsachtigen ijver bewapenen. Een algemeene Europeesche oorlog is het dreigend gevaar dat men als voorwendsel neemt voor een militaire uitrusting, die elk land het gewin zijner ontwikkeling ontrukt. Alleen een tot bet uiterst gewapend zijn, zoo beweerde men, kon den vrede bewaren. Een macht-spreuk, die het groote publiek nimmer beslist genoeg heeft ontkend, die echter nu als leugen geboekt mag worden.

Wij dragen op dit moment de gevolgen onzer onnoozelheid en van het gebrek eener sterke doeltreffende organisatie onzer kuituur tegenover de steeds toenemende invasie van het barbarisme. Want barbaarsch als de oorlog zich nu bewijst te zijn, waren ook zijn toebereidselen. Het land van Krupp overtreft in dit opzicht alle verwachting.

Het velt zijn eigen vonnis, overwinnend of overwonnen, zal het een beruchtheid in moord-werktuigen niet kunnen ontgaan, het zal te boek staan als een natie, die het schoone welvaren van haar land roekeloos zijn grootheidswaan ten offer bracht,!

En Engeland? Niet minder weerzinwekkend jl ij n bedrijf; het voert den ekonomischen strijd niet minder wreedaardig dan zijn vijand dien voert met het wapengeweld. De methode van uithongeren is even barbaarsch als de methode van alles plat schieten en neerschieten. Het is alles te samen een delirium van wreedheid, angst en dwingelandij waarvoor geen enkel volk in het bijzonder aansprakelijk gesteld mag worden, waarvoor de staatslieden der groote mogendheden in hun kortzichtig bestuur verantwoordelijk zijn.

En nu de vredes-propaganda, waarvan ik zoo even sprak. De oorlog zelf in zijn oorzaken, zijn uitbarsting en zijn einde zal haar den weg wijzen.

Hoe zakelijker bewezen wordt, dat oorlog in den modernen tijd,

Sluiten