Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

een direkt tegenovergesteld beginsel van socialistisch humanisme. Deze werelds-worsteling, geboren uit den kleingeestigen naijver der vorsten en den domheids-kring, die hen omgeeft, deze reuzenconcurrentie van nationale en internationale heerschzucht en hebzucht, een monstervertooning van daemonisch moordgereedschap, is heel iets anders als een beschikking der Voorzienigheid, of een wraak van den duivel. Zij is het werk van menschen, die op een dwaalspoor zijn geleid. Wie zijn de schuldigen? Alleen de keizers en hun dienaren? Neen, allen, allen, die gewiegd in de rust van hun welvaren het gevaar van den tijd vergaten Een ieder heeft schuld, of niemand. Een fatalisme dat het laatste beweert, dient afgeschud, het is een leer die ons den hedendaagschen toestand heeft gebracht, het is een leer, die de toestanden der duisterste tijden bestendigt. Dit fatalisme, het zij dan de vrucht eener modemystische godsdienstigheid of van een materialistisch naturalisme, is de vooze vrucht van een decadent geslacht Fatalisme met zijn: „alles wat is, is goed", zijn opvatting dat alles wat gebeurt, moet gebeuren, is een ontkenning van den grondslag van het menschelijk bestaan, nl.: de verantwoordelijkheid der menschen voor hun daden. Fatalisme is in eiken vorm van zijn geloof, op dit oogenblik onzer bewustwording gemakzucht of geveinsdheid of wel een teeken van gebrek aan ziele-grootheid, geestkracht en ziels-vermogen. En het is juist deze heilige drie-eenheid van menschelijken groei, ziel, geest, wil, die dezen oorlog en geheel zijn samenstel van oorzaken, werking en gevolgen voor goed den oorlog moet verklaren. Er is geen ander middel. Tegenover den mensch in den ban van zijn lagere instinkten en hartstochten, moet de mensch eener hoogere natuurlijkheid zich met geheel de kracht van zijn wezen verzetten, in de redelijke orde eener menschelijke gemeenschap kan het on-menschelijk despotisme, dat de oorlog ons oplegt geen plaats meer vinden. De hedendaagsche oorlogstoestand, die elke oorlogsutopie in zijn gruwzame geweldigheid overtreft, brengt ons de vredes-utopie van het socialistisch humanisme nabij. Dit is geen paradox. Het is de realiteit der tegendeelen. Het is het brandend besef eener scheppende evolutie die uit den chaos van menschelijk genie en weerstandsvermogen, uit den chaos der mülioenen en mitharden, die ten slotte de wereld ons toch opbrengt, een nieuwe orde en een nieuw inzicht van leven wekken zal.

Sluiten