Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Het vereenigingsleven lijdt aan dezelfde fout.

Het overdrijft het gewicht van een bijzondere propaganda tegenover het algemeen levensbelang. In beiden, in partij en vereeniging dient een veel ruimer en dieper toon te worden aangeslagen wil men een resultaat verkrijgen, dat in verhouding staat met het organisatie-talent dat wordt aangewend.

Organisatie, centralisatie, voor zoovelen een tooverwoord, blijken een twijfelachtig voordeel als in hen een technisch mechanisme bet levend organisme verbant. Nooit is het mij hierom mogelijk geweest het organisatie-talent der Duitschers te bewonderen. Het is een automatisch mecanisme dat inderdaad de persoonlijkheid verbrijzelt, en in dit opzicht heeft de Duitsche sociaal-demokratie met haar historisch-materialisme geen verbetering gebracht. Het is een loot van den zelfden stam en raadselachtig mag het genoemd worden, dat men in het veel meer tot vrijheid geneigde Holland alleen juist dit systeem de aandacht heeft waardig gekeurd. Evenmin als het Duitsch militarisme past ons de Duitsche sociaaldemokratie, die onvermijdelijk op een despotisch staats-socialisme uitloopt.

Voor de Duitschers die zich nu eenmaal met voorliefde bewegen onder een stramme discipline moge dit socialisme passen, voor anders geaarde volken zeer zeker niet. Inderdaad schijnt het mij bovendien een dwaling voor alle landen een zelfden vorm van socialisme te verkiezen, een zelfde leer te verkondigen waarop het gebaseerd moet zijn. Zelfs kunnen in hetzelfde land zeer goed verschillende opvattingen en vormen van socialisme beleden worden, indien zij het verstaan tot op zekere hoogte federatief verbonden te blijven. Federatie veeleer dan centralisatie zal hier, in den waren geest der vrijheid, een hooger en elastischer sociale ontwikkeling kunnen bereiken, waarin juist de differentiatie van groepen en kringen, de eentonige en karakterlooze nivelleering die met recht gevreesd wordt, voorkomen zal.

Engeland heeft in dezen zin een oneindig aantrekkelijker en voller leven bereikt in zijn modern bewegen dan Duitschland.

Ondanks veel kunstpralerij in Duitschland is in Engeland het kunst-besef dieper doorgedrongen in opvoeding en leven, heeft zich aldaar het begin eener Levens-kunst vertoond, die men elders slechts zelden aantreft. De invloed van Ruskin en Morris is in

Sluiten