Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

ontzaggelijke krachtsontwikkeling van alle volken, door de offers die gebracht, het leed dat gedragen wordt. Zou niet het vermogen tot weerstand bij het uitbreken van den oorlog zich getoond hebben, indien innerlijk, leiders en massa zich ten volle bewust waren geweest waarom het ging, indien in hun ziel en in hun geest het licht der rede helderder ontstoken ware geweest, de nieuwe ideeën en idealen inderdaad hadden wortel geschoten ?

Zou niet op dit oogenblik de opstandigheid feller losbarsten in alle landen, indien inderdaad de macht der traditie, door de macht eener nieuwe Lévens-voeling en -ziening was gebroken? Omdat dit zoo is, omdat nog altijd; verouderde en nieuwe levens-methoden en levens-beginselen worstelen om de ziel, het goed en bloed der menschheid, daarom is de revolutionneering, het bewerken van den geest, zoowel in de leiders als in de massa, niet minder noodig dan dat wat men gewoonlijk „de Daad" noemt. Heeft niet de meest roekelooze daden-drift de menschheid opgezweept van het eene geweld in het andere, aleer de rede, een helder en vast begrip, de toestanden doorzien had en beheerschen kon ?

Om met succes te kunnen strijden moet men weten waarvoor men strijdt, moet men zich ten volle rekenschap geven van het waarom der opstandigheid.

Zeer zeker is men zich in de kringen der socialisten van dit waarom veel beter bewust dan in die der bourgeoisie, maar toch ook aan de duidelijkheid van hun inzicht, aan de meer positieve formuleering hunner leer ten opzichte van den opbouw eener nieuwe maatschappij ontbreekt nog veel.

Hun aanhoudend partij-getwist, hun plotselinge ineenzinking op het psychologisch moment der getuigenis zijn hiervan het bewijs.

Het maatschappelijk probleem staat evenmin als het vredesvraagstuk of welk probleem ook, op zich zelf.

Het verband der menschelijke bestaans-faktoren is in zijn diepsten grond psychologisch, d.w.z. aangewezen op alle faktoren der menschelijke natuur, die in de samenleving de grootste rol spelen. In hoofdzaak is tot nog toe dit psychologisch verband door socialisten van allerlei soort verwaarloosd. Op enkele uitzonderingen na, die echter vooral door revolutionnairen en doctrinairen in de arbeiders-beweging en elders werden geringschat en gehoond. Heden ten dage past echter aan elk der partijen van vooruit-

Sluiten