Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Deze toestand is er een van verbijsterende ontreddering zoowel wat betreft het politiek-sociaal beheer, als wat betreft het inzicht der individuen elk afzonderlijk. De ijzeren vuist van het militarisme, die staten en menschen omklemt, kan dit niet verbergen; ondanks schijn van tegendeel is hij machteloos om den brandenden maalstroom die woelt in den mensch en zijn samenleving op natuurlijke wijze te kanaliseeren. 8 En toch hierop komt het aan ai.: op het leiden der levensbranding, der tegen eikair in steigerende levens-eischen en rechten op natuurlijke wijze in de haar passende levens-kanalen.

De ontreddering, die wij beleven is, wegens de uiterste complicaties harer problemen en stroomingen, uiterst moeilijk te overzien, laat staan te beheerschen. Alvorens haar bijzondere oorzaken en kenteekenen te kunnen benaderen is het noodig enkele algemeene lijnen vast te grijpen als leiddraad in het labyrinth, waarin de moderne wereld verward is geraakt, op gevaar af haar schoonste mogelijkheden voor immer te zien verguisd en vernietigd.

Nu schijnen mij de hoofd-oorzaken van onzen hedendaagschen toestand tweeledig. Zij zijn eenerzijds te zoeken in de taaie, altijd wederkeerende re-aktie van de achtergebleven elementen in staat en maatschappij, wier verouderde opvattingen, begrippen, stelsels en methoden aan de snelle ontwikkeling van het moderne leven geen passende leiding kunnen geven, zij zijn anderzijds te wijten aan het onklare in het moderne zelf en aan de verkeerde en gevaarlijke tendenzen die ook in onzen tijd, als ten allen tijde, zich ten koste van het betere en heilzame trachten op te dringen. Deze laatsten hebben zich hoofdzakelijk geconcentreerd in wat ik samenvattend versta onder „het nieuw Imperialisme" — want dit „isme", gewoonlijk slechts begrepen als een politieke staatsvorm is veel meer dan dit — is een levenshouding, een geestes-richting die juist door haar psychologischen ondergrond tot zulk een machtsontplooiing in staat is, als die welke wij op dit oogenblik tot der wereldellende in het imperialisme waarnemen.

Samenvattend zijn dus de re-aktie, en het Nieuw-Imperialisme beiden als hoofd-oorzaken te beschouwen van den hedendaagschen 1 wereld-toestand.

Sluiten