Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

verbijstering:, zwiept de geesten heen en weer en heeft een chaos van tegenstrijdigheid opgeroepen in alle centra van aktie. Deze geestelijke onvastheid is wat men noemt de splijtzwam die vereenigingen en bonden ontwricht en uit elkaar slaat.

De geestelijke doorgronding, die de oplossing onzer problemen moet voorafgaan is niet voorhanden, wèl is zij in wording, was dit ook rèeds voor den oorlog, maar zij bleef zwak en ongeformuleerd. Er waren ge-isoleerde pogingen, maar geen noemenswaardig verband tusschen deze pogingen.

Dit is de oorzaak, dat de vooruitstrevende partijen, ondanks veel praktijk en groote organisaties, zwak stonden tegenover den stortvloed der re-aktie die in haar dienst de traditie opriep. Wij weten met welk gevolg. Een ideologie die men voor goed begraven dacht, deed bij gebrek aan het nieuwe, betere en hoogere, haar onwederstaanbare aantrekkingskracht nog eenmaal gevoelen.

In welke mate niet alleen het volk, maar zelfs dè geleerden en ontwikkelden, nog worden beheerscht door de meest primitieve instinkten, door opvattingen en geloovingen die lijnrecht in tegenspraak zijn met de wetenschap van den nieuwen tijd, met een in waarheid modern gevoelen en denken, hiervan is de algemeene oorlogs-psychose een verpletterend bewijs. Willen wij over dit doode punt in de moderne bewustwording 'heen komen, dan moet, zooals Russell zeer duidelijk in zijn sociale reconstructie vóóropstelt: „de strijd der vrije gedachte opnieuw met alle kracht gestreden worden". Zonder deze geestelijke bevrijding is geen economische bevrijding op den duur mogelijk.

Achter den wereld-oorlog staat de oorlog der ideeën, inzichten en opvattingen. ,

Ideeën zijn krachten, die niet minder dan tie materiëele nood, de menschen stuwen in zekere richting. Waar de eersten ontbreken of nog slechts onduidelijk aanwezig zijn, daar zinkt het oproer door den laatsten opgeroepen machteloos ineen.

Het is geen toeval, dat juist in Rusland, waar het intellektueel en artistiek proletariaat zeer talrijk is, de revolutie in staat is geweest den oorïogswaan te breken. De geestkracht, de zedelijke moed, noodag voor deze ontzaggelijke inspanning kon niet door de misdeelden alleen zijn ingezet, indien niet een bijzondere mate van intellektueele ontwikkeling en geestelijk bewustzijn haar gesteund

Sluiten