Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

was een uitlooper van den extatischen cultus, ook al vermengde zij zich later met andere — voornamelijk Pythagoreïsche — verwante elementen. Want niet alleen door Dionysus' vereering werd levensverdieping gezocht. Er waren andere secten, die eveneens zich van de nuchtere alledaagschheid afkeerden, en op hun wijze het geestelijke zochten te benaderen. Zulke richtingen, verwant ook in de keus van hun middelen — vooral ascese J) — moesten elkaar op den duur ook wel vinden. Maar de Orphische vereering van Dionysas bleef altijd een der voornaamste wegen voor hen, die hun ziel „uit den kerker van het lichaam" wilden bevrijden.

Dionysus in de mysteriën

Ook in de Demeter-mysteriên drong Dionysus binnen. Wat niet te verwonderen is, omdat deze in hun ; oorsprong zoo nauw aan zijn dienst waren verwant. Ook zij^berustten op een vruchtbaarheidscultus, die langzamerhand vergeestelijkt was. Het is een merkwaardig verschijnsel, dat overal de vegetatie-feesten op een hoogeren trap van beschaving hebben geleid tot „Jenseitshoffnungen", tot mystieke verlangens en voorstellingen omtrent het hiernamaals.. Te begrijpen is dit wel: de aanschouwing van het leven, sterven;en herrijzen der natuur brengt van zelf voor den geestelijken mensch de gedachte mee aan een wederopstanding van zijn levenskern, die evenals al het levende eenmaal in het niet zal moeten verzinken. Treffend komt dat ook uit in het Paaschfeest, het feest van de opstanding in dubbelen zin: van de natuur en de menschenziel beide.

Zoo was het ook in de mysteriën. Demeter, de zoekende, klagende moeder-natuur, die haar kind, het leven, heeft zien rooven door Hades, den dood — zij is een ontroerend symbool van het weemoedige afsterven na groei en bloei; maar ook van den troost, die de herrijzenis schenkt: zij

') Vegetarisme kwam het veelvuldigst voor, en was ook bij de Orphici regel Overigens waren de Pythagoreeërs over het algemeen in deze dingen veel strenger.

Sluiten