Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

wordt beschouwd. We kunnen wel zeggen, dat dit buitengewoon zeldzaam zal worden aangetroffen, zelfs op gebieden, die door onbekenden in die gebieden, voor een spheer van bijzondere nuchterheid, vrij van alle passie worden gehouden.

Het systeem van met affect beladen voorstellingen, het complex, is voor een zeker (en groot) aandeel aansprakelijk voor de richting van onze voorstellingen en van onze handelingen. Wie in staat is tot nauwkeurige analyse van zichzelf, zal een complexwerking maar zelden zien ontbreken en dit laatste bewijst nog niet eens, dat die werking toch niet in het spel is, zooals we hieronder zullen zien.

Als we den man van de zeilsport vragen, waarom hij in een bepaalde richting, denkt en handelt, zal hij waarschijnlijk terstond antwoorden: „omdat ik liefhebberij in zeilen heb en daarin belang stel", d. w. z. hij is zichzelf bewust van het bestaan van zijn „zeilsport-complex" en tevens van de wijze, waarop het zijn werking uitoefent.

Dit persoonlijk bekend zijn met het bestaan en de werking van een complex is echter volstrekt niet altijd te constateeren. Een complex kan een uitgesproken invloed hebben op het bewustzijn, terwijl het individu zelf onbekend kan zijn met zijne werkdadigheid, d. w. z. volkomen onwetend omtrent de oorzaken, die in werkelijkheid zijn gevoelens bepalen. Inderdaad mag worden aangenomen, dat dit zelfs in verreweg de meeste gevallen wordt aangetroffen en dat wij Freud, Bleuler en Jung gelijk kunnen geven, als zij een complex definieeren als een groep van bijeenbehoorende, van affect voorziene voorstellingselementen, welke bestaan uit een bewust en een onbewust deel en het laatste het gewichtigste noemen.

Wanneer een politieke partijman een nieuwen maatregel zal hebben te beoordeelen/ dan wordt zijn oordeel in hooge maté bepaald door zekere standvastige systemen van denkbeelden, van voorstellingen, uitgedrukt in wat wordt aangeduid als partijprogram. We zouden deze systemen in onze nomenclatuur kunnen aangeven als zijn „politiek complex". Door dit complex wordt hij er toe gebracht om tegenover een voorgestelden maatregel een houding aan te nemen, die 183

Sluiten