Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

vrijwel onafhankelijk is van het werkelijk verdienstelijke, dat de maatregel moge bezitten (zie de beoordeelingen der Troonrede).

Gaan we met onzen politicus debatteeren, dan zullen we kunnen constateeren, dat het complex in zijn geest die argumenten zal laten gelden, welke de opvattingen zijner partij, zijn politiek complex, steunen, terwijl datzelfde complex een struikelblok zal blijken te zijn voor het op de juiste waarde schatten van de argumenten der tegenpartij ). Nu zullen we dikwijls (niet altijd!) kunnen waarnemen, dat het individu zelf geheel onbekend is met het hier aangeduide mechanisme in zijn geest. De man kan er ernstig van overtuigd zijn, dat zijn meening alleen gevormd wordt door de logische pro's en contra's van den te beoordeelen maatregel. In werkelijkheid echter wordt niet alleen zijn denkrichting bepaald door een complex, van welks actie hij zich niet bewust is, maar beschouwt de man zijn opvattingen als het uitvloeisel van andere momenten, die in werkelijkheid onvoldoende en zelfs denkbeeldig zijn.

Dit proces van zelfbedrog, waarbij het individu de werkelijke grondslagen van zijn opvattingen verbergt achter een rij van opgeplakte stutten wordt genoemd rationalisatie, „redelijk"makerij.

De twee mechanismen, die zich manifesteeren in ons voorbeeld van den partijman, de onbewuste oorsprong van opvattingen en handelingen en het daarop volgend proces der rationalisatie, waaraan ze onderworpen worden, hebben een fundamenteele beteekenis in de psychologie. Ze kunnen dagelijks bij ieder individu worden waargenomen. Dat iemand weet waarom hij een bepaalde meening over iets heeft,

Dit steun zoeken van complexen leidt tot eigenaardige consequenties. Zoo worden ongetwijfeld bv. de inval in België en de dood van miss C a v het meest betreurd door de pro-Duitschers, omdat deze feiten hun „pro-Duitsch complex" in de knel brengen, voor de pro-Engelschen zijn deze gebeurtenissen niet zoo onaangenaam, al schreeuwen ze er ook moord en brand over. Voor hen toch vormen 'deze gebeurtenissen een versterking van hun anti-Duitsch complex. Ieder, die zichzelf éérlijk introspecteert, zal het juiste van dit feit duidelijk inzien. Zoo doet ook het torpedeeren van de „Tubantia" en „de Berkelstroom" een antiDuitscher niet bijzonder onaangenaam aan, al maakt hij er zich druk over. Zijn anti-Duitsch complex toch krijgt daardoor steun.

Sluiten