Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

verschaffen en — als hij dit vervelend vindt — zal hij geen moeite hebben om het mechanisme aan het werk te zien in zijne buren.

Wat hierboven werd vermeld betreffende het vermijden van conflict door vermijding van contact tusschen de strijdende partijen, gaat maar voor een klein deel der gevallen op. Meestal is de werkelijke stand van zaken meer samengesteld.

Contact toch tusschen de twee tegengestelde systemen van opvattingen kan moeilijk worden vermeden op zoo volmaakte wijze als boven werd verondersteld. De systemen komen in contact, maar door een bemiddelaar, die de dingen zoo misvormt, dat de geest niet meer in staat is om de werkelijke tegenstellingen op te merken. Dit misvormende mechanisme leerden we reeds kennen als rationalisatie.

Deze rationalisatie stelt de persoonlijkheid in staat om de elkaar vijandige stroomingen in zijn geest in zoo'n licht te bekijken, dat het vijandige niet meer opvalt en dus niet meer hindert.

Het optreden der Duitschers in België wordt voor den pro-Duitscher het middel om den afloop der zaak te bespoedigen, wat beteekent: minder bloedvergieten. Het wordt op deze wijze omgezet ten gunste van zijn pro-Duitsch complex. Precies hetzelfde geldt van het optreden der Engelschen in den Boerenoorlog, het pro-Engelsch complex krijgt door dit rationaliseeren steun in plaats dat het door de feiten wordt aangevreten.

De wensch, dat met het zenden van Duitsche kinderen naar Holland zou worden opgehouden, wordt o.m. eveneens gemotiveerd door de bewering, dat, door daarmede op te houden, de oorlog eerder ten einde zal zijn en het dus zegenrijk zal werken. Deze zegenrijke werking beteekent echter voor den schrijver: spoediger vernietiging van Duitschlands macht (= een aan zijn anti-Duitsch complex beantwoordende wensch) en dringt tevens het pro-Engelsch-complex beleedigende gevoel terug, dat de overwinning van Engeland o. m. zal moeten behaald worden door het hongerlijden der Duitsche kinderen.

De rationalisatie vinden we ook in allerlei vorm bij onze

Sluiten