Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

constante en continue weerstand, welke het complex poogt te verhinderen om aan de oppervlakte te komen. Daarmee heeft echter het complex niet opgehouden te bestaan, het blijft zijn werking uitoefenen, een werking, die niet te onderdrukken is, maar — als schadelijk voor het subject — in minder schadelijke richting wordt geleid. Dit is zoo juist, dat overal, waar zulk een indirecte werking is waar te nemen, met zekerheid tot het bestaan van elkaar niet verdragende, van tegenstrijdige complexen mag worden besloten. Ieder kan bij nauwgezette zelfbeschouwing dit feit door talrijke eigen ervaringen bevestigd zien.

De verschijnselen, die het onderdrukte complex geeft, kunnen van tweeërlei aard zijn:

le. Indirecte uitdrukking van het complex zelf.

Voorbeeld: Bij een deel der al wat oudere, ongehuwde vrouwen wordt aan het „sexecoinplex" (= de verschillende instincten, die met het geslachtsleven samenhangen) de gewone weg afgesloten, het wordt zoo sterk mogelijk verdrongen. Onder deze omstandigheden kan het bestaan van het complex zich toch verraden en wel in twee groepen van verschijnselen. De weerstand, die de normale uiting van het complex verhindert, kan zich voordoen als een overdreven pruderie, hier vervult de „reinheid" de rol van censor. De complexwerking echter zoekt en vindt een uitweg langs zijpaden, bv. als ziekelijke belangstelling in huwelijken, geboorten en schandaaltjes. > .jJfcUa

We zien in dit voorbeeld, dat aan de oppervlakte van den geest verschijnselen zijn waar te nemen (n.1. die der preutschheid), welke in hooge mate tegengesteld zijn aan die welke aan het complex eigen zijn.

Dit verschijnsel is zeer algemeen en in allerlei vorm waar te nemen, het overdreven quasi-kameraadschappelijk optreden van den in werkelijkheid menschenschuwe behoort er toe evenals het zedelijkheidsfanatisme van den zich zwak voelenden wellusteling.

De gestuwde gevoelsstroom kan allerlei zijpaden inslaan, zij kan zich openbaren als overdreven gehechtheid aan een 197

Sluiten