Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

om aan den nog steeds aanwezigen invloed van de oude complexen te ontkomen, als eene reactie op de werking van het oude complex.

Ook het familie-instinct is oorzaak, dat stevige complexen worden gevormd, die op ons doen en laten grooten invloed uitoefenen, zoowel wanneer wij het begrip familie ruim als wanneer wij dat nauwer nemen. Het is geen toeval, dat in het Duitschsprekende deel van Zwitserland de bevolking overwegend pro-Duitsch, in het Franschsprekende deel overwegend pro-Fransch is, dat de Amerikanen van Duitsche afstamming pro-Duitsch, die van Engelsche afstamming proEngelsch zijn, dat een Hollander met een Fransche moeder een pro-Fransch (al of niet geconverteerd in een sterk antiDuitsch) complex in zich draagt, dat een man van Schotsche afkomst het heftige anti-Duitsche „ambulance-artikel" schreef, dat de aan Frankrijk en Engeland geparenteerde schrijver den Franschen soldaat en de Engelsche vrouw in de hoogte steekt, zij kunnen niet anders, want zij zijn van hetzelfde „bloed". Zij moeten zich er echter voor hoeden om ter verklaring hunner gevoelens „redelijkheid", „argumenten" aan te voeren, want dan bedriegen zij onbewust zichzelf, zooals zij het onbewust ook anderen doen. Zij worden gedwongen te handelen, zooals zij doen door den invloed van al of niet vermoede complexen.

Ook de familie, in engeren zin genomen, vormt een groot aantal complexen van diversen aard. Welke richting de ontwikkeling onzer moreele, ethische, godsdienstige, staatkundige e. a. opvattingen en overtuigingen zal inslaan wordt door een goed deel bepaald door den kring, en vooral het gezin, waaruit wij stammen. Het is vooral weer de aanhoudende inwerking gedurende de jaren onzer jeugd, in een tijd dus, waarin het gevoelsleven nog veel sterker is dan in latere jaren en een „verstandelijk" overwegen, een critische beschouwing en schifting nog niet plaats vindt, die aan de betreffende complexen een stevigheid geeft, een invloed verschaft, welke door latere ervaringen nooit meer volkomen kan worden teniet gedaan.

Sluiten