Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

de overige menschen, bij zal wel iets heel afzonderlijks wezen, en als nu de menschen misschien zeggen, dat hij geen beste is, dan is 't hem ook goed, maar in ieder geval treedt naast de miskenningswaan een soort van grootheidswaan op, die duidelijk blijkt uit de vrijpostigheid, en dikwijls zelfs uit de branerie, waaraan Piet zich schuldig maakt, zoodra iemand zijn waansysteem wil verstoren met middelen, die niet afkomstig zijn van Piet zelf. Doch als men met Piet alleen is, en men legt de hand eens vertrouwelijk op zijn schouder, en men kijkt eens diep in zijne oogen, en men spreekt eens op zachtdringende wijze tot hem over zijne kinderjaren, over zijn vader en over zijn moeder, en over wat er van hem worden moet, dan blijkt er toch nog wel iets anders bij Piet aanwezig te zijn dan een secundaire functie, die zich door een vergiftigd gevoelsleven tot een eigenaardig waansysteem heeft toegespitst. Dan herleven de ervaringen van vroeger weer, en onder den indruk van 't oogenblik verdwijnen dan wel weer de ideeën van miskenning en hoogmoed, waardoor Piet steeds verder op den weg van 't kwade werd gebracht, en op welken weg hij ook blijven zal, als 't niet gelukt, om de latente herinneringen, die hem van zijne kinderjaren bijgebleven zijn, weer duurzaam in 't bewustzijn terug te roepen.

Dit zelfde is ook het geval met Gerrit, die, net als Piet, eveneens om eene verklaring vraagt voor het contrast, dat er tusschen hem en de wereld bestaat, en die daarbij beurtelings tot onverschilligheid en tot onvoldaanheid komt, terwijl zich een soort van hypochondrischen waan bij hem ontwikkeld heeft, die aan hem de verklaring geeft, waarnaar hij zoekt. Wanneer die waan bewust is, dan verbeeldt hij zich ziek te zijn, als gevolg van zijn vroeger leven en in verband met de ervaringen, .die hij tevoren heeft opgedaan. Die ervaringen zijn vele geweest (o.a. heeft hij als zeemansmaatje de oorlogsellende beleefd, dat de „schuit" naar Kirkwall werd opgebracht, en dat de neutrale bemanning daar enkele weken vastgehouden werd) en wat zijn vroeger leven betreft, daarin spelen reeds zulke excessen in venere een rol, als op zijn leeftijd moeilijk kan worden verwacht. Maar ook bij hem blijkt,

Sluiten