Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

(gelukkigI) dat deze voorstellingen in verholen vorm doordringen tot onze droomen. Zoodoende worden deze droomen met tot reproducties, maar tot symbolen van hetgeen er in ons onderbewustzijn aanwezig is, en op die wijze is ook verklaard de droom, dien ik zoo pas heb genoemd, en waarbij schuld en onschuld zich vereenigd hadden in een mengvorm, waarin zich het leven weerspiegeld heeft.

Maar als nu de censuur zóó zwak is, dat de betrokken voorstellingen niet eens in verholen vorm doordringen tot onze droomen, als ze eens in hunne naaktheid komen tot ons droombewustzijn, wat dan? Dan worden de droomen voor ons te machtig, en de angstdroomen ontstaan, want er moge heel vèèl in ons onderbewustzijn verborgen wezen, ook veel schoons, doch wat niet tot het bewustzijn terug mocht keeren, is in den regel minder schoon, zooals we weten, en dat verontrust een mensch. Nog duidelijker dan in den droom, kunnen we dat opmerken in bepaalde gevallen van krankzinnigheid en bij de misdaad, en zouden wij het ook niet op kunnen merken in het dagelijksch leven rondom ons, en bij ons zelf? 't Kleine tikkertje, dat we altijd bij ons dragen, geeft er wel antwoord op, en laat ons maar eerlijk zijn, en gulweg erkennen, dat er heel wat door onze censuur heendringt, dat beter verborgen ware gebleven. Gedachten, die we niet onderdrukken kunnen, stemmingen, waarvan we de oorzaak niet kunnen nagaan, een onbestemde vrees soms, begeerten, die ons onbehaaglijk zijn, en zelfs daden, die we liever niet hadden verricht. Gaat het ook ons niet, zooals het Paulus ging, dat we het kwade doen, hetwelk we niet willen doen, terwijl we willen doen het goede, maar we doen het echter niet? En dan vooral ook, dat algemeene cachet van zonde, als ik het zoo eens noemen mag, dat soms op een menschelijk karakter liggen kan, zonder dat het karakter zelf tot groote daden van zonde komt. Neem de hoofdzonden. Nijd en afgunst bijvoorbeeld. Waar vandaan komt anders de afgunst dan als 't bewuste vertroebeld wordt door den stroom uit het onderbewuste, als dus de censuur dien stroom niet voldoende heeft kunnen terughouden? Waarom 355

Sluiten