Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

naa! toch meende, dat, zoodra men een bewijs vond voor de beweging der aarde, het voegde de Schrift op die plaatsen, waar zij spreekt van den stilstand der aarde en de bevyeging der zon, anders te verklaren dan tot nu toe was geschied. Is dan de schrijver van „de Romano Pontifice" soms een ongeloovige op het gebied der onfeilbaarheid, of wist hij niet, hoever de kracht reikte van het uitgevaardigde decreet? Is het waarheid, dat de kardinaal Maffeo Barberini, iater paus Urbanus VIII, zich vergiste toen hij meende, dat de Kerk de leer van Copernicus niet als kettersch, maar als gewaagd had veroordeeld? Vergiste hij zich' in dié bijzaak, die hoedanigheid van het vonnis alleen en meende hn waarlijk, dat „de Kerk" in die veroordeeling gesproken had? De beste vertaling van den Italiaanschen tekst antwoordt op die laatste vraag: neen. Ook de samenhang van Urbanus' woorden met het daaraan voorafgaande gesprek pleit tegen de meening. van prof. Fruin. Urbanus VIII wcrdt gewaarschuwd over het gevaar, dat uit een veroordeeling van Copernicus' meening volgen kon. ZfjÜ antwoord luidt, dat hij dat stelsel als gewaagd, nkrt als kettersch zal veroordeelen, de Kerk toch heeft het odk' niet veroordeeld. De paus acht zich door geen vroeger besluit gebonden, hij kan handelen in vrijheid. Daarbij is onder de uitdrukking „de Kerk'* metlnoodzakelijk het onfeilbaar gezag, het onfeilbaar opperhoofd der Kerk, te verstaan. Ieder kerkelijk gezag ontleent zrjn macht aan de Kerk en de uitspraken, door zulk een gezag geschied, worden gewoonlijk uitspraken der Kerk ge heeten Dat de Inquisitie in 1633 van Galilei eene afzwering van ajjjtae meeningen eischte, bewjjstitt geenen deele het onfeilbaar karakter van het vroegere decreet. Zij kon als met hoog kerkelijk gezag bekleed die onderwerping, die gehoorzaamheid eischen. Meer heeft zij niet gewild. Waar zij de beweegredenen aangeeft tot haar vonnis, vermeldt zij het decxeet van 1616 als eene uitspraak, een vonnis, door de Congregatie van deh Index geslagen. Waarom zou zij Wist hier in dit vonnis verzwijgen, dat het decreet als eene onfeilbare verkondiging van geloofswaarheden te beschouwen was? Eene ongelukkige sluitrede van den geleerden Bouix gaf hier aan prof. Fruin scherpe wapenen in de hand. Was het hem echter zoo onmogelijk geweëst'^ijne dwaling of de dwaling van zijn zegsman in te zien ? Een blik op het vonnis der Inquisitie had hem het licht kunnen schenken. Nog menige tijdgenoot, nog menige stem uit de dagen onmiddellijk' na Galilei verklaart het decreet voor het feilbaar oordeel eener congregatie en handelt overeenkomstig die meening, zonder ooit door de Kerk te worden verontrust. Het doet er waarlijk verdter ai zeer weinig toe, dat prof. Fruin eene veroordeeling van Galilei's leer door het onfeilbaar gezag der Kerk in de gegeven omstandigheden noodzakelijk en onvermijdelijk achtV,De veroordeeling is niet geschied door den onfeilbaren paus, — ziedaar de objectieve waarheid der geschiedenis. Staat nu, volgens eigen meening,, de Leidsche hoogleeraar in het besef van de plichten

Sluiten