Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

HESLUFT.

De Utrechfsfche hbogleeraar J. A. WlJNNE is wel niet' overal geheel juist in zijn oordeel, maar over het algemeen toch vrij wel onpartijdig. Hij verklaart aangaande de kwestie van Galilei:

„Zekter toch is het:

i. dat de Roomsen-Katholieke Kerk, als zoodanig zich met tegenover Galilei heeft gesteld, maar dat er een weten. schappelijk- geschil was tusschen voor- en tegenstanders der leer van Aristoteles, waarin 'men de H. Schrift heeft betrokken.

2 dat Galilei's wetenschappelijke tegenstanders de ijveraars voor de begrippen der Roomsen-Katholieke Kerk hebben opmerkzaam gemaakt op de gevaren, die uit Galilei's wetenschappelijke beweringen konden voortvloeien voor de Kerk, d.i. voor de verklaring der Schrift.

3. dat de rechtbank der Inquisitie en de paus, levende in een tijd dat de leer van Galilei, wel verre van een algemeen erkende waarheid te zijn, nog niet meer was dan een wetenschappelijke beweriiag of onderstelling, hoezeer zij hebben gedwaald, moeten worden geacht, niet dat wetenschappelijk stelsel te hebben willen onderzoeken, maar de handhaving der Schrift ten doel hebben gehad.

4 dat Galilei zelf al het mogelijke heeft gedaan, om de menschen tot de overtuiging te brengen, dat hij niet van de Schrift dacht a^te- wijken en dat hij in geenen deele instond voor de waarheid en gegrondheid der leer van Copernicus.

5. dat hij alzoo, in plaats van een martelaar der wetenschap te zijn, het zijne er toe heeft bijgedragen, om te verhinderen, dat het gevoelen van Copernicus te zeer veld won; dat hij is gebleken te wezen het tegendeel van stijfhoofdig, standvastig, consequent of hoe men het moge noemen, een waar tegenvoeter van Huss en OldenbarnevelT.

6. dat hij niet geheel kan worden vrijgepleit van de beschuldiging, een eenigszins dubbelzinnige houding te hebben aangenomen bij het laten drukken van zijn hoofdwerk en mede bij het proces.

7 dat de Paus en de Inquisitie een ruime mate van inschikkelijkheid jegens Galilei aan den dag hebben gelegd.

8 dat hij, die de rechters van Galilei onvoorwaardelijk veroordeelt, niet objectief is en de gebeurtenissen van vroeger dagen afmeet met den maatstaf van lateren tijd." (x)

Het is de groote verdienste Van Galilei, dat bijl, op gelukkige wijzé' waarneming en berekening verbindend, dat bij het heerschende systeem van PTOLOMEUS bestreed, volgens het-

(!) J. A. Wynne, Geschiedenis, 1872, 312.

Sluiten