Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

vrouwelijk proces der wedergeboorte. In Christelijken zin was Tolstoy wel een „bekeerde", doch geen „wedergeborene".

Beschouwd uit Tolstoys oogpunt .moeten we dus eerstens inzien, dat inzicht in de redelijkheid van het leven niet anders kan verkregen worden dan door redelijk inzicht. Het is derhalve de rede die het leven verstaan kan, in zijn waarde en bedoeling verstaan kan, ja zij alleen. De met rede begaafde mensch kan dus gemakkelijk den waren zin des levens en zoo ook den waren zin zijns eigenen levens verstaan, indien hij daartoe slechts gebruik, maakt van zijne rede. Als wij het geheel overschouwen, kunnen we een onderdeel over het hoofd zien en zoo falen; doch 't is een falen in een onderdeel en zulke vergissingen zijn niet in staat om het geheel van het leven voor ons onzeker te maken en dus evenmin om ons het geloot in het leven te benemen.

Vervolgens dienen wij — zooals ik de zaak zie — door onze rede, die individueel en universeel tegelijk is, te erkennen en te ervaren, dat het eigenlijke individu universeel is en dat dus individualisme en universalisme één zijn. Wat men echter doorgaans voor individuum l) houdt, is mets meer dan fersona'). De algemeene, Westersche oppervlakkigheid verhindert den mensch, door zijne persoon heen door te dringen tot zijn individu (Dr. Eugen Heinrich Schmitt van Boeda-Fest, de diepste doorgronder van Tolstoys gnostiek anarchisme, zegt kort en bondig, dat wij hebben te komen tot „die belbsterkenntnis der universellen Individualitat"). En zoo vervalt men in ons Westen tot de banaalste persoonsvergoding: tot eene vergoding van eigen persoon in al de ellendige uitingen van het grofste egoïsme, tot eene vergoding van wereldlijke machten in al de ellendige uitingen van de smadehjkste onderworpenheid. /" , .

Niet alzoo in het Indische Oosten. Daar hangt men niet aan 's menschen tijdelijken verschijningsvorm. Vandaar dat er overeenkomst is tusschen de eenheidsleer bij de Hindoes en bij Tolstoy. Die overeenkomst was ook aan Tolstoy zeiven

■ 1) Individuum (eigenlijk: het ongedeelde het ondeelbare): de onsterfelijke mensch (noch man, noch vrouw), 's menschen redelijke, geestelijke essentie

t6iK Eigenlijk: masker): de vergankeüjke mensch (of man of vrouw),'s menschenVleeschelijke, zielelijke en verstandelijke verschijningsvorm, het lagere zelf.

Sluiten