Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

TOLSTOY ALS ASCEET.

Mijne waardeering van Tolstoy als asceet kan misverstand wekken, indien ik niet eerst mijne waardeering van de ascese zelve geef.

Ascese is een negatief begrip. Als zoodanig heeft het geene waarde op zich zelf, maar ontleent al zijne waarde — dus zijn betrekkelijke waarde — aan de onwaarde, valsche waarde of overdreven waarde van datgene waarvan het de negeering is.

Ascese is altijd onthouding. Maar nooit onthouding van iets, dat voor religieus of moreel gehouden wordt. Men is geen asceet van geestelijke dingen. De mensch kan alleen asceet wezen van datgene, dat door hem geacht wordt, in natuurlijke lijn d.i. in stoffelijke, vleeschelijke lijn, achter hem of onder hem te liggen.

Ascese, die tegen de natuur ingaat, wordt gewroken door de natuur. De wraak der natuur is drieërlei. Of de natuur wreekt zich op zich zelve, of de natuur wreekt zich op den geest, of de natuur wreekt zich op zich zelve en op den geest beide.

Ascese, die niet boven de zelfkwelling uitkomt, wekt daardoor het sterke vermoeden, onnatuurlijke ascese te zijn. Natuurlijke ascese eindigt altijd in zelfvoldoening.

Ascese, die aan het genot vijandig is om het genot zelf, moet tot de onnatuurlijke ascese gerekend worden. De natuurlijke ascese geniet van zich zelve, maar vreest alleen het genot dier natuurlijke dingen, waarvan men eens te veel genoten heeft.

De geest kan alleen door een natuurlijke ascese gediend worden.

Een iegelijk kenne zijn eigen natuur en zijn eigen geest, om uit die dubbele kennis op te maken, door welke natuurlijke ascese zijn geestelijke ontwikkeling bevorderd kan worden.

Elke ascese is een persoonlijke aangelegenheid.

De individualisatie van den mensch eischt een individualisatie van de ascese.

Ascese mag niet ontaarden in rigorisme of in sport. Het laatste is wel het ergste. Bij rigorisme is ten minste nog ernst, al is het doodende ernst. Bij sport ontbreekt de ernst; daar komt de eerzucht van het recordslaafl. A., die geen eieren

Sluiten