Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

We kunnen het niet zeggen. Maar geweldig is zijne ascese geweest, omdat zijne boetvaardigheid geweldig was. Zooals hii in alles geweldig was.

Nu meene men niet, dat boetvaardigheid Tolstoys gansche ascese verklaart. Voor een kleiner deel sprak daarin nog wat anders mee.

Tolstoy was zeer gevoelig voor het onredelijke. Nog niet zoozeer voor het onzedelijke als wel voor het onredelijke bijgevolg ook voor alles, waardoor het redelijk inzicht wordt beneveld. Men ziet dat duidelijk uitkomen, wanneer men nagaat waarom Tolstoy het gebruik van bedwelmende stoffen afkeurt.' Ongenadig scherp ontleedt hij de ziel van den „matigen gebruiker en van den rooker in het geschriftje „Waarom de menschen zich bedwelmen'. Mijne waardeering van dit geschriftje in het bijzonder kan men lezen uit het voorwoord, dat ik gaf by mime vertaling in 1893 (2de.druk, 1905, drukkerij „Vrede*') Merkwaardig genoeg rekende Tolstoy tot de bedwelmingsmiddelen ook den arbeid, liever gezegd de rustelooze bezigheid waardoor de mensch zijn aandacht afleidt van zijn verplichting om den waren zin des levens te doorgronden en te betrachten' Daarover handelt zijn geschriftje „Het nietsdoen" (1893).

Tegen het genot van het vleescheten zijn geriakt 'de geschriften „Slechte genietingen" en „ Wreede genietingen?. Zoo ook „De eerste trede".

Mocht iemand de dwaasheid hebben, om Tolstoy te willen betichten van sentimentaliteit, dan kan zoo iemand uit laatstgenoemd geschrift lezen, dat Tolstoy — ten einde zich uit eigen aanschouwing een gevestigd oordeel te verschaffen — de zenuwkracht bezat, om een openbaar slachthuis te bezoeken geeft hlJ' dan een afschuwwekkende beschrijving

Afzonderlijk heeft Tolstoy nog eene „Beschouwing over de jacht' geleverd (drukkerij „Vrede" 1898). Het heeft hem een ontzettende moeite gekost, het jachtinstinct bij zich uit te roeien.

In al zijn ascetische geschriften (zooals trouwens ook in zijn antimihtainstische werken) verstaat Tolstoy uitnemend de kunst om op een fijne manier het onredelijke in zijne belachelijkheid voor oogen te stellen.

Sluiten