Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Ik weet heelemaal niet wat er gedurende de eeuwen is voorgevallen. Want zelfs vóór dat de Pers bestond, zullen oorlogsberichten, berichten van overwinning of nederlaag, relatief zijn geweest, een spiegeleffectje, een weerglans-draai van de Waarheid, die hare handspiegel snel bewoog heen en weêr. En uit die geïnteresseerd opgevangen en weêrgegevene spiegelbeelden maakten de arme, naïve historiografen zich een opvatting, zich een denkbeeld, zich een wereldbeeld en beschreven dat, geïnfluenceerd door persoonhjke sympathieën en gezien met persoonlijke, zelfs wel eens te artiestieke vizie's. En er is niemand meer, die hen nü zoü kunnen controleeren, want de hedendaagsche geschiedkundigen kunnen wel óm de primitieve historiebeelden heen denken, filozofeeren en schrijven, maar zij zullen maar heel zelden, zoo niet nooit, zoo geniaal en gelukkig zijn, dat zij den snel heen en weêr bewogen handspiegel plotseling vast grijpen om er de werkelijkheid van het Verleden in op te vangen. Hunne bronnen, hunne waarheidsputten hebben zij meestal reeds gepeild tot den bodem toe.

Kon een figuur als Lucrezia Borgia misschien gerehabiliteerd worden door een moderne geleerde, die een geniale historische intuïtie had... van de Perzische of Punische oorlogen zullen wij vermoedelijk nooit meer te weten krijgen, dan wat er over bekend is... Misschien is die wetenschap wel niets meer dan... een snelle beweging van Waarheids handspiegel.

Wat het Verleden betreft, leven wij in eene illuzie van wetenschap. Wat het Heden betreft, leven wij in een dikken mist. Mocht ik ooit tachtig jaar worden, dan zal ik misschien in vele dikke boeken iets lezen kunnen van wat er gebeurde óm mij heen in deze Augustusdagen en dan zal die late wetenschap misschien ... nog maar een illuzie zijn, enkele snelle omwendingen van Fransche, Duitsche, Engelsche, Russische waarhéidsspiegels en D e Waarheid zal er

Brieven van den Nutteloozen Toeschouwer. 3

Sluiten