Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

te. doen ontstaan, dat hunne zelfstandigheid(!) en hunne belangen het beste bewaard zullen worden door een aansluiting bij' Duitschland, 'en onder de bescherming der Duitsche wapenen 1). ?icvt

Men kan alleen getuigen, dat men het met die opvattingen niet eens is en er een voortdurend gevaar voor zichzelf in ziet, zoodat men niet ophouden mag er tegen te protesteeren.

Den weg van den oorlog betreedt men in het algemeen éérst dan, wanneer zéér groote belangen op het spel staan; anders zou de waarschijnlijke winst niet tegen de waarschijnlijke schade opwegen. Ook doet men het alleen, wanneer bedekte of openlijke bedreiging met oorlog, het eenige middel waarover de politiek beschikt om haar doel door te zetten *), niet helpt.

Tegenover zwakke staten zal het echter wel hoogst zelden tot oorlog komen. Want den sterke staan tegenover den zwakke een zoo groot aantal machtsmiddelen ten dienste, dat het dure middel, de oorlog, zelfs niet als bloot dreigement in het geding behoeft te treden. Zulke vreedzame machtsmiddelen bezit de sterke in den vorm van produkten van of uit den bodem, of van de industrie, die de zwakke noodig heeft, en voorts in tollen, tarieven, kartels, en vele andere zaken.

In de meeste gevallen zal het de zwakke mogendheid onmogelijk zijn, zich op den duur te blijven verzetten tegen meer dan één middel van overmacht, zoodat zij ten slotte eenvoudig stilzwijgend genoegen neemt met de wenschen van den sterkere. Tenzij het gaat over politieken invloed van binnenlandschen aard of territoriale kwesties. Hier staat een zeker staatkundig evenwicht op het spel, en wijders de souvereiniteit van een land. Het is duidelijk, dat een aantasten van de souvereiniteit van den eenen Europeeschen staat door den andere onder geen voorwaarde geduld kan worden, en zoo goed als zeker eene oorlogsverklaring van de andere, zelfs de zwakke, uit lijfsbehoud, en ter bewaring van de eigen souvereiniteit ten gevolge zou moeten hebben, met alle gevolgen en complicaties, daaraan verbonden.

In tijd van oorlog is dit alles anders. Dan riskeert men

l) dez. t. z. pl. blz. 118. ') dez. t. z. pl. blz. 331.

Sluiten