Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

zoolang de schaarschte van verschillende eerste levensbehoeften voortduurt, voor deze goederen het stelsel van distributie en rantsoeneering handhaven, terwijl tevens van de bevoegdheid tot het uitvaardigen van uitvoerverboden en het vorderen van scheepsruimte gebruik blijft gemaakt. Voor de binnen de distributie betrokken levensbehoeften wordt hiermede prijsopdrijving tegengegaan, terwijl het uitvoerverbod verschillen te onzen gunste tusschen het prijsniveau hier te lande en het prijsniveau elders tracht te bestendigen.

3. Het duurtevraagstuk vertoont echter nog andere zijden.

De jaren van gebonden verkeer hebben, indien niet alle teekenen bedriegen, het proces van aaneensluiting en monopolievorming, dat reeds vóór den oorlog in verschillende richting te onderkennen viel, sterk in de hand gewerkt. Ook dit verschijnsel is internationaal. Bij de behandeling van de Engelsche „Profiteering Act" achtte de heer McCurdy, parlementair secretaris bij het Voedselmmisterie en voorzitter van het „Committeè on Trusts", dat in 1918 rapport uitbracht, zich zelfs gerechtigd tot de principieele uitspraak, dat „wij thans leven in „een overgangstijdperk, waarin vrije mededinging als een krachtige „factor voor de reguleering van den wereldprijs allengs ophoudt te „bestaan. Wij spreken van vrijen handel en vrije mededinging, maar „in den zin, waarin deze woorden werden gebruikt door Adam Smith „en de economisten uit het Victoria-tijdperk, hebben vrije handel en „vrije mededinging opgehouden te bestaan. De keus gaat op het „oogenblik niet tusschen ingrijpen of niet ingrijpen. De eenige vraag „is, door wien dit ingrijpen zal geschieden. Als een factor in de „bepaling der prijzen is en wordt de mededinging in snel tempo „vervangen door combinatie. Prijzen worden niet langer vastgesteld „door het vrije spel van aanbod en vraag en door het verlangen van „een tusschenhandel, wedijverend wie het goedkoopst kan verkoopen. „Zij worden vastgesteld door combinaties, die uitmaken wie het duurst „kan verkoopen." *)

Het is zeer de vraag of een dergelijke uitspraak, die voor Engeland met zijn veel meer uitgesproken industrieel karakter momenteel wellicht opgaat, ook voor Nederland in gelijke mate geldt. Niettemin is het niet te ontkennen, dat, al zou over den juisten omvang van het verschijnsel slechts na nauwkeurig onderzoek een oordeel mogen worden gegeven, toch ook hier te lande het monopolie in verschillend opzicht in ons economisch leven een belangrijk breeder plaats is gaan innemen dan tevoren. Het verschijnsel valt te constateeren zoowel in de nijverheid als in den handel, het bankwezen en het verkeerswezen, en beperkt zich allerminst uitsluitend tot het grootbedrijf.

') Parliamentary Debates. House of Commons, 11 Augustus 1919 blz. 588v. De heer McCurdy is tevens voorzitter van de Engelsche centrale duurtecommissie.

Sluiten