Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

vernietigen van bedingen, waarbij de vrijheid om overeenkomsten aan te gaan wordt beperkt, wordt bevoegdheid gegeven tot het vernietigen van overeenkomsten in haar geheel. De mogelijkheid bestaat, dat andere praestaties worden geëischt dan betaling in geld, terwijl zich ook andere bedingen, welke in hun gevolg tot prijsopdrijving of beperking van productie of aanbod kunnen leiden, denken laten. In zoodanige gevallen moet de raad eveneens tot ingrijpen bevoegd zijn.

Het terugbrengen van een overeengekomen prijs, het vernietigen van een contractueel beding of een contract in zijn geheel is een greep in het privaatrecht, die, wat den vorm betreft, wellicht kan doen denken aan rechtspraak. Dit geldt minder nog ten aanzien van de taak van den centralen raad, die uitgeoefend wordt los van de tusschenkomst van eenigen klager, dan ten aanzien van de districtsraden, die alleen ingrijpen op klacht, hetzij van de plaatselijke commissie hetzij van hem, die opkomt tegen een van hem gevorderden prijs. Vooral in dit laatste geval, waarin met tegenstrijdig belang tegenover elkander staan de partijen bij de overeenkomst, gelijkt de taak van het gezag, dat tot terugbrengen van den prijs bevoegd is, uitwendig tot zekere hoogte op rechtspraak. In wezen verschilt zij daarvan evenwel te eenenmale.

Rechtspraak is de vaststelling van hetgeen op grond van het bestaande recht tusschen partijen rechtens is — de vaststelling van wat op grond van dat recht de eene partij van de andere te vorderen heeft. Dat gebied is, waar het geldt privaatrecht, door artikel 153 der grondwet uitsluitend aan den burgerlijken rechter voorbehouden, al kan de wet hem daarenboven functiën van anderen aard opdragen. Dat gebied betreedt de duurteraad niet. Hij beslist geen strijd óver de rechten van partijen, zijn taak is niet het handhaven van rechten in het belang van den rechthebbende. Als orgaan der overheid verbreekt of vervormt hij deze rechten in het algemeen belang, omdat dat belang hun voortbestaan of ongewijzigd voortbestaan niet duldt. De aantasting van het privaatrechtelijk contract door den duurteraad staat geheel op één lijn met de aantasting van het eigendomsrecht door het openbaar gezag, wanneer het in het openbaar belang eens anders goed vernietigt of onbruikbaar maakt.

Ter verzekering van een zoo volledig mogelijke uitwerking van het besluit tot vermindering van een prijs of geheele of gedeeltelijke vernietiging van een contract, wordt daaraan bij het tweede lid van dit artikel, altijd onder de beperking van het derde lid, terugwerkende kracht verleend. De verminderde prijs wordt geacht nooit hooger te zijn geweest, het vernietigde beding of contract nooit te hebben bestaan. Het gevolg is, dat, wat boven dien prijs is betaald, moet worden terugbetaald, en dat, wat is gepraesteerd krachtens het vernietigd beding of contract, voor zoover nog mogelijk, moet teruggaan. Aan partijen moet worden overgelaten, hoe zij den toestand van vóór het contract willen herstellen. Geschillen daarover kunnen zij voor den

Sluiten