Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

over hun geliefde thema: het bestaan van God. Men zou zeggen: dit vraagstuk is voor hen een middel om zich te digereeren. De jonge, timide Mevrouw Holbach zit zwijgend te borduuren. Men ziet Helvetius, men ziet er 1'abbé Raynal, geëxcommuniceerd, Diderot, en dan niet te vergeten den Abbé Galiani, een harlekijn met het hoofd van een Macchiavelli, een melankoliek Epicurist, die alles van den belachelijken kant bekijkt, de menschen meesterlijk aan het lachen kan maken en over alles een plotselingen inval, een komisch verhaal, een moordende satire bij de hand heeft. Men luistert uren naar hem, en ieder wil een verhaal van hem hebben om zich mee te vermaken op regenachtige dagen. „Heeren philosophen", zoo hooren wij hem uitroepen, „ge zult nu gauw met uw discussies beginnen. Ik vang aan, met U te zeggen, dat, als ik de Paus was, ik LI allen voor de Inquisitie zou brengen en als ik Koning van Frankrijk was, ik U allen liet werpen in de Bastille".

„Als een van U, laat ons zeggen Diderot, vier of vijf keer verloor wanneer hij met dobbelsteen speelde, dan zou hij zonder aarzelen uitroepen: „er is bedrog in het spel." Maar, philosophen, ge zult eerder moeten denken dat het spel verloren wordt door een onhandige manoeuvre: En als ge nu in het heelal nu veel gecompliceerder dobbelspel aanschouwt, dan zult ge ook daar moeten constateeren een onkundige manoeuvre öf wel het bestaan van een hemelschen schelm, die het spel voor ons allen in de war .brengt." Er werd om dergelijke, ongeoorloofde athëistische grappenmakerijen in het salon van Holbach luidkeels gelachen. Ik gaf er U een van weer, om U den geest van _ het salon beter te doen kennen.

Toch was de Heer Holbach, ondanks zijn haat tegen al wat naar godsdienst zweemde, geen kwaad mensch. Hij beteekende meer dan de slechte boeken die hij in de wereld gezonden heeft, en waarbij hij door zijn vrienden geholpen moest worden om ze in behoorlijk Fransch op te stellen. Mme Geoffrin zegt van hem, dat hij eenvoudigweg eenvoudig was. Deze materialistische Duitscher, met zijn dikken nek, had een regelmatig, aangenaam uiterlijk, een groot voorhoofd dat een zoekenden geest verried, een zachten blik, waar een zuiver en simpel

Sluiten