Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

zame Intelligentie, door haar Voorzienigheid genoemd, uit de overweging dat elk „moeten" zich in ons gemoed omzet tot „willen". Zij voor zich koos als voorbeeld het moederlijk instinct bij dier en mensch voorhanden: zooals de melk zich. in het moederlijf produceert om het jonge wezen te voeden,, zoo produceert zich de liefde in het moedergemoed om het jonge wezen te schutten, in beiderlei productie spiegelt zich. de wil tot zelfbestendiging van het Eene, alomvattende, dat we in dit verband weer „Natuur" zouden willen noemen. Liefde zou dan zijn de lust, waarvan de andere zijde de. noodzakelijkheid der voorplanting is — haat is de lust tot vernielen en dooden, die twee groepen, twee menschen bezielt, welke krachtens de Noodzakelijkheid niet bijeen behooren, maar vaneen. De beweging van den man, die zijn schuit afduwt van den wal om in open water te komen, ia de beweging van den haat. De weigerachtigheid van stoffen om zich te vermengen of te verbinden, is een afspiegeling van denzelfden Haat. Het is even noodig dat menschen en geslachten elkaar haten als dat menschen en geslachten elkaar liefhebben — zooals in het woud de dieren elkaar verscheuren en verslinden, zoo moeten ook menschen-geslachten eikaars arbeid onderbreken, ongedaan maken en vernielen, eikaars gebouwen sloopen en daartoe moeten ze elkanders streven haten. Maar liefde en haat, hoezeer ze schijnen uit onze eigen persoonlijkheid spruitend, zijn niets dan de uitdrukking van ons bestaan.

Wat we hier vertellen is op zichzelf in het geheel geen ; nieuws — reeds in Goethe's Wahlverwandtschaften enj vroeger nog in het Averroëisme en veel vroeger nog in def voor-Sokratische filosofie der Eleaten vinden we den wereldhaat opgevat tegenover de wereldliefde als een noodwendigheid, een werkdadige kracht, doch we geven het hier ook niet als een mededeeling, maar als een der uit het wezen

Sluiten