Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

contrast. Van de twee „strengen" eigenschappen is elkeen uit de eene serie tegenover een uit de andere serie te stellen. ~En deze dubbelkrachten werken niet alleen in het moreele, ook in het intellectueele treden zij op.

De dubbele tendentie — naar de Eenheid en van de Een-

heid de wil tot stellen en de wil tot opheffen

verdeelt de mensch in zichzelf en verdeelt de menschheid in tweeën. Want ook in den in zichzelf verdeelden mensch moet één streven de bovenhand krijgen, wil hij tot daden en getuigenissen komen. Zoo zijn er dan de temperamenten waarin de Eenheidsdrang overheerscht, en die waarin de Afzonderlijkheidsdrang overheerscht, men heet ze met verschillende namen, al naarmate de tendentie van hun wezen zich op verschillende wijzen openbaart. Men spreekt van Aristotelische temperamenten en van Platonische temperamenten en bedoelt met de eerste de w e t e r s, die het afzonderlijke, die het Leven najagen en met de laatste de b e g r ij p e r s, die het Eene, dus den Dood najagen — zonder zich daarvan bewust te zijn en eenvoudig als handelende instrumenten, in wie Noodzakelijkheid tot lust, tot drang en drijfveer, moeten tot willen is omgezet. Deze onderscheiding is tenslotte dezelfde als die tusschen „mystici en dogmatici", tusschen „men of fact" en „men of Idea" zooals Galsworthy het zoo eigenaardig doet

Want in al deze onderscheidingen, die de individuen in twee kampen verdoelen, hoe ook naar aard en uitingswijze -verschillend, is dit het groote gemeenschappelijke, dat in de eenen de Eenheid zich vergeet, om zich te behouden en in de anderen de Eenheid zich herkent om zich op te heffen. De Eenheid vergeet zich, behoudt zich in eens-gestelde onderscheidingen, afkeerig die weer op te heffen en dit vasthouden aan gesteldheden wordt in den betrokken mensch: vasthouden aan stelligheden, kortweg ge-

Sluiten