Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

een afspiegeling van d e Eenheid, maar is haar tegendeel en haar spotvorm, de uniformiteit, de Eenvormigheid.

Wanneer we dit recht helder beseffen, wanneer we ons hiervan diep doordringen, wanneer we ons consequent rekenschap geven van dit categorische verschil tusschen Eenheid en Eenvormigheid, kan en moet onze levensbeschouwing, onze waardeering van menschen en hun daden, een totale verandering ondergaan.

Wanneer we de collectiviteiten — als Vaderland, Volkerenbond, kerk of partij — leeren aanmerken als de uitdrukking van der Eenheid zelfconservatisme in zelf dogmatiseering, van het menschelijk conservatisme in dogmatisme, als iets dat „nuttig" is, maar nimmer verheven en nimmer in zich zelf en om zich zelf „heilig", dan moet ook onze opvatting van .individualisme" geheel en al veranderen.

De rede leert ons en de historie bevestigt het, dat de Eenvormigheid de vijand van de Eenheid is — de historie bevestigt het met de meest overstelpende bewijzen. Treedt het gevoel voor de Eenheid op, dan taant het gevoel voor de uniformiteit, overal en altijd.

Eenheidsgevoel als communisme verschijnt dan en daar, waar het „maatschappelijk gevoel" verslapt is, veracht wordt: in de perioden van groote beroeringen en revoluties (Morus—Rousseau—St.-Simon).

Eenheidsgevoel als cosmopolitisme (opheffing van grenzen), als deïsme (hetzelfde), als pantheïsme (hetzelfde), treedt alleen en uitsluitend in diezelfde periode op. (Goethe—Lessing—Shell ey.)

Eenheidsbegrip als universeele wijsheid is slechts mogelijk in alweer dezelfde perioden van opheffing (vernietiging) der collectieve dogma's. (Alberti—Bruno—Kant!)

Hun aller geboortejaren zijn geen toeval, maar dringende

Sluiten