Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

bezittend, maar ook geen deugd huichelend — anders dan als welbewust middel tot een bepaald oogmerk — en in zijn hart ook geen deugd van anderen eischend of verwachtend. Doch daartoe wordt meer geestkracht dan die van den gemiddelden „Clergyman-shareholder" vereischt! En meer oprechtheid.

Nu is het juist echter de ingeschapen — in de Inleiding als „noodzakelijk" ontvouwde — afkeer van elke maatschappij tegen deze en iedere werkelijke oprechtheid, die den naam Macchiavelli als met een zwart aureool van duivelsch cynisme heeft gemerkt — en wellicht is het de walging bij het wederzijdsch vertoon van zedelijke verontwaardiging — datzelfde praten over eigen heilige rechten en heilige plichten, 't welk we gedurende den oorlog nog krasser dan in vredestijd (het is er steeds) moeten aanhooren en aanschouwen, nog gezwegen van der neutralen larmoyant geteem over *s werelds slechtheid, wellicht is het precies om dit alles, dat „II Principe" thans zoo bijzonder aangenaam en verruimend aandoet bij het lezen — als bijvoorbeeld Shaw's „Common sense about War". Hier is „common sense" en dit heet hier als daar, als altijd: cynisme.

Maar één ding dient men dan toch wel te bedenken en één ding wordt maar steeds vergeten: als Macchiavelli cynisch 5s, dan is Plato, de hoogvereerde, de hoogverhevene, precies evenzeer en om precies dezelfde reden cynisch. Macchiavelli zegt: wie macht wil hebben, moet liegen en dwingen, mag nimmer zich om Recht bekreunen. En Plato zegt over den Rechtvaardige, over hem, „die niet braaf schijnen, maar braaf wezen wil" (j"ist de woorden, die Macchiavelli bezigt) „dat men hem zal geeselen, folteren, boeien, de oogen uitbranden en ten leste, na alle mogelijke rampen, kruisigen". Het is de bekende passage uit den Gorgias, waarin egocen-. trische kleingeestigheid, die steeds op iedermans stal zijn

Sluiten