Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

verwording ondergaan, voordat wij ze aantreffen als bestanddeelen van het totale beeld onzer onmiddellijke ervaring. Zal men iets verstaan Van de geestelijke machten en stroomingen, die het leven van onzen tijd beheerschen, dan dient te worden nagespeurd, wat in den loop der eeuwen door de vorige geslachten is ontworpen, gefantaseerd, overdacht, gehoopt, gewild, ondernomen en tot stand gebracht. Aldus wordt, naast de psychologie, de geschiedenis der menschelijke beschaving een kostelijke bron van die menschen- en wereldkennis, die de opvoeder onmisbaar van noode heeft, zal hij den aard en het doel zijner taak naar behooren begrijpen.

Van al wat door menschen is bedacht en gedaan, is verreweg het meeste verdwenen en vergeten. Slechts van het groote, gewichtige, supérieure is ons de heugenis gebleven ; en daartoe behoort, naast hetgeen de kunst heeft geproduceerd, de wetenschap heeft gevonden en de techniek heeft tot stand gebracht, ook dat, wat de wijsbegeerte heeft bepeinsd. Aan de gewrochten van het wijsgeerig denken verdient dan ook eene meer dan alledaagsche beteekenis te worden toegekend. In sommige gevallen leidt dit denken tot de slotsom, de samenvatting van de cultuur der eeuw in al hare veelvuldige uitingen en vindt derhalve die cultuur haar voltooiing en bekroning in het stelsel des denkers, wien het gegeven wordt, voor die samenvatting de juiste formuleering te vinden. Doch soms ook wordt door den eenzamen wijsgeer, in scherpe tegenstelling met den geest der eeuw, een stelsel van levens- en wereldbeschouwing ontworpen, dat aanvankelijk weinig instemming wekt en bestemd schijnt om aan de vergetelheid te worden prijsgegeven, doch, als de tijd daarvoor rijp is geworden, van verrassenden, vèr strekkenden invloed blijkt op de richting, waarin het geestesleven der volgende tijden zich voortbeweegt. Aldus openbaart zich één en dezelfde wet in den levensgang der menschheid in het algemeen en in dien van den enkelen mensch in het bijzonder. Het doen leidt ten slotte tot denken en dat denken leidt op zijn beurt weer tot het doen ; het rhytmisch wisselend proces van inhalatie en exhalatie beheerscht ook het leven des geestes. Het groote wereldleven in

Sluiten