Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

van de school voor wijsbegeerte te Amersfoort uitgingen. Deze beide mannen behooren tot de weinige uitgelezenen, die zich een eigen wijsgeerige beschouwing hebben weten te veroveren, en steeds nog bezig zijn aan de vervollediging van hun stelsel. De Hartog tracht de postulaten der Gereformeerde geloofsleer en de uitkomsten der Hegeliaansche philosofie in hooger synthese te vereenigen; Bierens de Haan heeft gepoogd en poogt nog, het stelsel van Spinoza te verdiepen tot eene ethisch-christelijke levens- en wereldbeschouwing. Ik heb de door hen geleide cursussen niet bijgewoond; doch ik onderstel, dat zij, zonder anderen hun wijsgeerig inzicht als volstrekte waarheid te willen opleggen, toch wel getracht hebben bij hun gehoor stemming te maken voor eene overtuiging, die aan de hunne niet vreemd is; want hoe zou hij, die zelf eene welgevestigde overtuiging is toegedaan, kunnen nalaten bij anderen belangstelling en instemming te wekken voor hetgeen hem als waarheid dierbaar geworden is?

Voorzeker kan van dergelijke hoogbegaafde persoonlijkheden een machtige en heilzame invloed uitgaan en het feit, dat zij, ondanks alle verschil van overtuiging, naast elkander in één en hetzelfde verband zijn opgetreden, bewijst wel, dat alle exclusivisme hun vreemd is, en dat zij, ook op wijsgeerig gebied, het: „leven en laten leven" wenschen te betrachten. Toch, zoo meen ik, is er, naast veel aanlokkelijks en leerzaams, aan het bijwonen van dergelijke cursussen wel eenig gevaar verbonden, inzonderheid voor hen, die onvoorbereid en dientengevolge weerloos, de machtige suggestie ondergaan, die van zulk een eminent leider pleegt uit te stroomen op het ontvankelijk gemoed van hem vereerende toehoorders en — toehoorderessen. Men is dan geneigd voetstoots te aanvaarden wat met welsprekende overredingskracht wordt verkondigd; want men mist de noodige gegevens om het aangebodene te toetsen aan hetgeen anderen, — wellicht grooteren 1 — in vroeger of later eeuw hebben betoogd en beweerd. Men neemt dan eens anders overtuiging over, wordt aanhanger en volgeling van de gevierde persoonlijkheid; doch men komt ten slotte niet tot die geestelijke

Sluiten