Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

vrijheid, die, waar het de hoogste levensvragen betreft, de voorwaarde uitmaakt tot het doen van eigen keuze.

Laat mij tot waarschuwing mogen herinneren aan een tweetal denkers van zeer uiteenloope'nde overtuiging, die, elk op zijne wijze, veel invloed hebben gehad op Nederlandsche onderwijzers. De een is Multatuli. Met zijn stilistisch vaak zoo scherp toegespitste: „Ideeën", die als schelle zoeklichten ook op menig wijsgeerig probleem een hel en verrassend schijnsel wierpen, heeft hij menig jong hoofd in de war gebracht en in menig jong hart het zaad van den twijfel gestrooid in plaats van dichter bij de waarheid te brengen, waarin hij des te gereeder kon slagen, omdat zijn aphoristisch vernuft maar al te geschikt was om te bekoren en te verblinden, zonder van den lezer de geduchte inspanning te vergen, die het grondig bestudeeren van den wijsgeerigen gedachtenbouw kost, dien men een philosofisch stelsel pleegt te noemen. De ander is Herbart. Bij hem is zulk een stelsel wel te vinden en de vorm, waarin het gegoten was, bleek zoo stroef en ongenietbaar, dat hij eer afstootte, dan aantrok. Doch deze Herbart had het geluk of het ongeluk tevens paedagoog te zijn. In zijn vaderland had hij veel aanhangers, en daaronder ook zulke, die met talent zijne denkbeelden wisten te populariseeren. Zulke denkers van den tweeden of derden rang hebben de Herbartiaansche paedagogiek ook ten onzent in zwang gebracht en op die wijze zijn heel wat bestanddeelen van den Herbartiaanschen zuurdeesem in onze vaderlandsche opvoedingspractijken binnengedrongen, zonder dat de meeste voorstanders zich bewust waren van de wijsgeerige grondgedachte, waarop Herbarts voorstellings- en leertrappentheorie berustte. In wetenschappelijke kringen ten onzent is de invloed van den wijsgeer Herbart nauwelijks merkbaar geworden. Dat zijn invloed in de school betrekkelijk zoo groot is geweest, vindt zijn voornaamste oorzaak in het gemis aan wijsgeerige kennis in de onderwijzerswereld. Op iemand, die op wijsgeerig gebied niet voldoende georiënteerd is om te kunnen vergelijken en onderscheiden, kan het stelsel van Herbart allicht een verbluffenden indruk maken,

Sluiten