Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

en zaligheid. Voor de wijsten en besten werd van de hoogste beteekenis de vraag: „hoe behoor ik mijn persoonlijk leven in te richten ?" De reine, onvermengde begeerte naar wetenschap moest plaats maken voor. dit allerpersoonlijkste belang en de wetenschap vond slechts waardeering, voorzoover zij aan dit belang kon worden dienstbaar gemaakt.

Deze richting van denken zien wij getypeerd in de Stoa. Het weten wordt dienstbaar gemaakt aan het leven en daarom is voor den Stoicijn de wijsbegeerte in hoofdzaak .levenskunst en deugdsbjïtraehting.' In stede van haar doel in zich zeiven te vinden, wordt de philosophie het voornaamste middel ter bereiking van een toestand van gelukzaligheid.

Terwijl de afzonderlijke wetenschappen beoefend worden ten bate van onderscheiden maatschappelijke behoeften en aldus hare diensten bewijzen aan de techniek, aan het onderwijs, aan de geneeskunde, aan de wetgeving, en dergelijke, wordt van de wijsbegeerte ver, wacht, dat zij den mensch zal leeren, hoe hij deugdzaam en tevens gelukkig kan worden.

Doch naarmate de zucht naar zinnelijk genot toeneemt en te midden van de verwarrende veelheid van meeningen alle vastheid van overtuiging op losse schroeven komt te staan, wordt de trots van den deugdzamen wijze, het ideaal der Stoa, gebroken en schijnt het streven naar gelukzaligheid ijdel en vruchteloos.

Ondanks al haar uitwendige pracht en heerlijkheid wordt de wereld in geestelijken zin ledig en voos, en de op het innerlijke gerichte mensch gaat zijne idealen verplaatsen naar een hooger en reiner oord, aan gene zijde der zichtbare en tastbare werkelijkheid. Het ethische ideaal wordt omgezet in het religieuse, en de philosophie wordt kennisse Gods. Heel het apparaat der Grieksche wetenschap, het schema van haar logica, het stelsel harer metaphysische begrippen, moeten nu dienst doen om aan de godsdienstige behoeften en de daaraan beantwoordende geloofsovertuiging een voor het denken redelijken grondslag te verleenen en de wijsbegeerte wordt: theosophie.

Sluiten