Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

bronnen den echten Plato, den echten Aristoteles kennen. Het wordt steeds duidelijker, dat het tot nog toe gangbare stelsel van wetenschap en wereldbeschouwing voor een ander dient plaats te maken, zal het versch aangebrachte materiaal van ervaringsfeiten doelmatig en behoorlijk geordend en verwerkt kunnen worden. Wetenschap was gedurende de Middeleeuwen iets dat gereed en voltooid was; een samenstel van denkbeelden en waarheden, dat zich in stationairen toestand bevond en door de eene generatie aan de andere nagenoeg onveranderd en ongewijzigd kon worden overgeleverd. Nu, in de eeuw der Renaissance, wordt de hernieuwde kennismaking met de antieke wereld oorzaak, dat, evenals eertijds bij de Grieken, de wijsbegeerte weer wordt een zoeken en trachten naar kennis om haars zelfs wil. Zij laat zich niet langer door ethische of religieuse doelstellingen leiden; zij wordt weer de universeele wetenschap van het Al. Thans wordt de wijsbegeerte metaphysica in den waren zin des woords, hetzij zij op de stelsels der oudheid tracht voort te bouwen, hetzij zij, bijgestaan door een stoute phantasie, de elementen eener nieuwe wereldbeschouwing, haar door de ontdekkingen -der eeuw aan de hand gedaan, in ééne grootsche totaalconceptie dichterlijk tracht te verwerken, hetzij de strenge lijnen van het wiskunstig betoog haar als methodisch voorbeeld dienen, hetzij zij een gedachtenbouw tracht op te trekken, dat op de exacte uitkomsten van het nieuwe natuuronderzoek rust.

Buiten den strijd der godsdienstige partijen zich plaatsende, die door het optreden der Reformatie in vollen gang is gebracht, wil de wijsbegeerte een wereldwijsheid veroveren, die op de grondslagen der „natuurlijke rede" rust, en zoo komt zij als „wereldwetenschap" naast, ja vaak tegenover het geloof te staan.

Maar die nieuwe autonome wereldwetenschap, die zich naast of tegenover de door de Kerk gesanctionneerde wetenschap plaatst, moet zich rehabiliteeren door het overleggen van hare geboorteakte. Op welke gronden berust wat zij als wetenschap wil doen gelden ? Op deze vraag naar een afdoend antwoord zoekende, is zij wel genoodzaakt een onderzoek in te stellen naar het wezen der wetenschap,

Sluiten