Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

al zijn lust en al zijn leed. Alle waarden, die tot nog toe hebben gegolden, worden omgekeerd in haar tegendeel. Nietzsche vraagt niet met Kant: „Wat is waarheid, wat is schoonheid, wat is goedheid f" ; maar hij vraagt: „wat kan het leven sterken en bevorderen; opdat het een hooger niveau van intensiteit bereike ?" Want wat het leven doet groeien en bloeien en sterk worden, dat alleen heeft waarde. Al wat het leven bedreigt, verzwakt, en ondermijnt, behoort gemeden en bestreden te worden. Het ideaal der toekomst is de „Uebermensch'!, die de tegenstelling van goed en kwaad, zooals die thans nog geldt, achter en onder zich heeft.

Die laatste probleemstelling, die niet meer vraagt: „Wat is waarheid ?", maar : „Wat is waarheid voor mg?" schemert ook door de wijsbegeerte van het pragmatisme, onder anderen vertegenwoordigd door den onlangs overleden Amerikaanschen wijsgeer William James en den nog in de volle kracht des levens staanden Franschen denker Henri Bergson. Voor Bergson heeft niet het nadenkend en ontledend intellect het hoogste gezag, want het blijkt niet bij machte om den zoekenden, strevenden mensch de hoogste zekerheid te verschaffen, inzonderheid niet bij de bepeinzing van die allergewichtigste levensvragen, naar welker, oplossing de zwoegende menschheid steedt heeft gehaakt. In de s^eppendeTn^ï^ vermeent deze denker het hoogere orgaan te hebbenontdèTrtTdaFons in onmiddellijke aanraking brengt met het mysterie, dat aan rede en verstand zich niet kan openbaren.

Tk heb gepoogd U een overzicht te geven van de wijzigingen, die het begrip : „wijsbegeerte" in den loop der eeuwen heeft ondergaan. Tevens is daarmede, zij het dan ook maar in vogelvlucht, het program aangegeven, van hetgeen ik in mijne voordrachten wensch te behandelen. Wat thans werd te berde gebracht, zal U allicht doen vermoeden, dat op wijsgeerig gebied, - en dat is wel het gebied van de geweldigste inspanning des geestesl — meer is gezocht en gestreefd, dan gevonden en bereikt, en dat, wanneer men het pro en het contra van alle wijsgeerige stelsels aandachtig en nauwkeurig nagaat, de opgemaakte balans geen al te groot

Sluiten