Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Deze mythologische visie der dingen was voor den Griek geen poëzie, maar werkelijkheid. En dit gezichtspunt laat Thales nu in beginsel varen. Hij zegt iets aangaande den oorsprong der dingen; hij laat daarbij alle beeldspraak en mythologie ter zijde en hij verkondigt de eenheid van al het bestaande. Juist omdat hij aldus de eerste was, die de wereld uit èèn beginsel trachtte te verklaren, daarom mag Thales de eerste der Grieksche wijsgeeren worden genoemd.

Dat hij het water als een zoodanig beginsel aanwees, bewijst, dat het natuurwetenschappelijk onderzoek nog in de kinderschoenen liep. Dat hij met zijne stelling: „het water (of wellicht beter uitgedrukt: „het vochtige element") is de eenheid aller dingen", meer wilde geven dan eene natuurwetenschappelijke hypothese, namelijk niet minder dan eene metaphysische oplossing van het' wereldraadsel, bewijst, hoe overmoedig en voorbarig hij uit de weinige empirische gegevens, die hem ten dienste stonden, eene conclusie waagde te trekken. Die overmoed, die wij steeds bij kinderen — en toch ook wel bij volwassenen? — aantreffen, het is de overmoed van het jonge denken, dat bezig is alle banden en kluisters van overlevering en mythe te verbreken en zijn eigen weg te gaan.

Op Thales volgt zijn jongere medeburger, Anaximander, stichter van de Milesische kolonie Apollonia aan de Zwarte Zee. Ook van hem zijn ons slechts enkele uitspraken overgeleverd. Anaximander leert:

„De oorsprong der dingen is het grenzenlooze." „Waaruit het zijnde is voortgekomen, daarin moet het naar recht en billijkheid weer ondergaan; want het moet boete geven en straf lijden voor zijne ongerechtigheid naar de orde van den tijd."

Hoe moeten wij die duistere uitspraak verstaan? Waarschijnlijk aldus. Onder invloed der Orphische mystiek vat Anaximander het ontstaan der individueele wezens op als een zich in ongerechtigheid losmaken van den eeuwigen grond der dingen, waardoor zij, bij manier van spreken, een schuld op zich hebben geladen, die slechts geboet kan worden met een in zelfvernietiging zich verliezen in den eeuwigen grond des zijns, waaraan zij zich hebben ontscheurd,

Sluiten