Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Anaximenes was een leerling van Anaximander, maar van minder beteekenis dan zijn meester. Hij gaat eigenlijk weer een schrede achterwaarts, daar hij het gewordene laat ontstaan uit een zinnelijk waarneembaar element, namelijk uit de lucht. Maar bij hem is dit een nieuwe gedachte, dat hij nader tracht te omschrijven, hoe dit worden in zijn werk gaat. Door verdunning der lucht, zoo stelt hij het zich voor, ontstaat het warme, dus het vuur; door verdichting het koude, waartoe hij winZT* wolken, water]"" aarde en steenen rekent. De wereldbeschouwing van Anaximenes komt neer op een anthropomorphisme, eene vermenschelijking, op groote schaal.

Reeds vroeger had men waargenomen, dat het leven bij den mensch op ademhaling berustte, en daarom sedert overoude tijden de ziel xv&fix d. i. lucht genoemd. En nu bracht Anaximenes de voorstelling, dat de ziel = lucht of ademtocht is, over op het heelal, dat hij zich derhalve denkt als een reusachtig groot, bezield wezen. Anaximenes is de eerste wijsgeer, die in aansluiting aan de Orphische terminologie de wereld: kosmos, d. i. orde, schoonheid noemt. Voorts, aldus wordt beweerd, heeft hij het eerst begrepen, dat de maan haar licht van de zon ontvangt. Ook nam hij het eerst den maanregenboog en het lichten der zee waar. Hoe hij over den godsdienst dacht,' weten wij niet; maar het is kenmerkend voor de omwenteling, die sedert den Homerischen tijd de Grieksche wereldbeschouwing had ondergaan, dat in de Ilias Iris (= de regenboog) de bode der goden is en dat bij Anaximenes diezelfde Iris een natuurverschijnsel is geworden.

Heraklitus, met wien wij ons thans hebben bezig te houden, is zonder twijfel de grootste der Ionische wijsgeeren. Hij werd geboren te Ephesus, bij MiïeFe, de machtigste handelsstad van Klein-Azië, met haar wereldberoemden tempel van Artemis (Diana, zeggen de Romeinen), symbool van het feit, dat hier Oostersche en Grieksche cultuur elkander kruisten. Heraklitus behoorde tot de voornaamste familie der stad, waarin het koninklijke ambt van opperpriester der godin Demeter erfelijk was. Van kindsbeen af groeide hij op in een hoog-aristocratische atmospheer en in het publieke leven trad hij

Sluiten