Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

door de moderne natuurwetenschap volkomen bevestigd wordt, namelijk dat het strakke, onveranderlijke zijn eene -hypothese is, die op dwaling berust; dat integendeel alles zonder uitzondering een voortdurend proces van verandering ondergaat; dat alles worden is. „iravrx pet" „alles vloeit". „Men kan niet tweemaal dezelfde beek doorwaden", want de beek verandert, zoowel als hij, die haar doorwaadt. Heraklitus is de meest revolutionaire denker, dien de wereld ooit heeft gekend; want hij maakt de revolutie tot het levensbeginsel des heelals.

Voor hem, die tot nog toe, aan de stabiliteit der dingen heeft geloofd, maakt zich een gevoel van ontzetting meester bij het denkbeeld, dat alles zonder onderscheid wankelt en wijkt. Het wordt hem te moede, alsof tengevolge eener geweldige aardbeving de tot nog toe vaste bodem hem van onder de voeten wegzinkt. Heraklitus poogt deze ontzetting te doen wijken door te wijzen op de eeuwige regelmaat, volgens welke het altijddurende veranderingsproces verloopt. Weliswaar berust dat proces op een conflict van tegenstellingen; want „de krijg is de vader aller dingen en de koning des heelals." Maar de kamp tusschen de tegenstrijdige elementen verloopt naar de wet eener onverbiddelijke noodzakelijkheid, zoodat ten slotte alles wetmatig tot zijn oorsprong terugkeert; tot God, die, hetzij men hem vuur of Zeus, rede of wijsheid, noodlot of natuurwet wil noemen, „die Welt," — zooals Faust het uitdrukt, — „im Innersten zusammenhalt" en voor wien de wereld slechts het zichtbare kleed is, waaronder Zijn diepste wezen voor eeuwig verborgen blijft. Niet van buiten af regeert Hij de wereld, ten einde daarmee een te voren aangegeven doel te bereiken; maar Hij is zelf het wereldproces, de immanente, het heelal doordringende kracht, het nimmer uitgebluschte, eeuwig voortbrandende wereldvuur, het leven des heelals zelf.

„Leven en dood, waken en slapen, jeugd en ouderdom is bij ons een en hetzelfde; want het eerste verandert in het tweede, het tweede in het eerste."

„Onsterfelijken zijn sterfelijk, en sterfelijken onsterfelijk; de eersten

Sluiten