Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

genot. Dan treedt de oververzadiging in, een gevoel van natnelooze leegte overmeestert hem en hij bekeert zich. Maar hij wordt, niet als Franciscus, een heilige en de stichter eener orde, doch een staatsman en philosoof. De bekeering bestaat ook bij hem in een omkeering van hetgeen hij eertijds was; Franciscus bekeert zich van de zelfzucht tot de liefde en die liefde leert hem de eenheid van al wat leeft, waaronder niet alleen de ellendigen en melaatschen zijn begrepen, maar ook de dieren des velds, de vogelen des - hemels en de visschen der zee. Bij Parmenides heeft de<fidïïè> waartoe hij zich bekeert, een wijsgeerigen grondslag. Zij is~de eenheid en gelijkheid des heelals, waarvan de eenheid en gelijkheid der burgers slechts een bijzonder geval uitmaakt De veelvuldigheid, waarin ieder ding iets bijzonders wil zijn, een wezen dat om zijns zelfs wil bestaat, dat is de bedrieglijke schijn des levens. Zij hegt den mensch voor, dat hij als individu iets bijzonders heeft, dat hem van de anderen onderscheidt en hem aanspraak geeft op voorrechten, die hij alleen behoort te bezitten. Zij vervult den mensch met de zelfzucht, die hem belet zich voor de algemeene wet te buigen en zich als onderdeel des geheels te beschouwen. Maar dat egoisme berust op inbeelding; want al wat bestaat is één, het vervult heel de ruimte zonder eenig ledig over te laten; en die alles omvattende eenheid blijft zich zeiven gelijk m zelfgenoegzame zaligheid ; bij het onveranderlijke Eéne bestaat geen verandering of schaduw van omkeering.

Zoo staat Parmenides diametraal tegenover Heraklitus. Bij Heratkitü^_js_alles nieuw; Parmenides kent niets nieuws onde£de zon ; bij Heraklitus een eeuwig worden, waarbij telkens iets te voorschijn treedt, dat van het vroegere zich onderscheidt; bij Parmenides een eeuwig zijn, een communisme van al wat leeft, waarbij al het worden in schgn verkeert en de mensch niets anders te doen heeft dan zich zelf aan te klagen, omdat hij, door de zinnelijkheid bedrogen, in het eeuwigééne de veelheid binnendraagt, binnenliegt. Zooveel hooger als de dag staat boven den nacht, zooveel hooger staat de eenheid boven de veelheid; want de eenheid is licht en waarheid, die door het

Sluiten