Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

eenmaal zijn en is tevreden, wanneer hij ze wetenschappelijk heeft verklaard. Het materialisme als levensleer, — de geschiedenis der i8e, en ook die der I9e eeuw bevestigt het! — is een plant, die slechts welig kan tieren in een geestelijk klimaat, waar de wind waait uit den intellectualistischen hoek en in levenskringen, waar het intellect de opperste leiding heeft, doordat sterke impulsies ontbreken en het vuur van geestdrift voor het groote en geweldige is verdoofd. Het probleem der wereld wordt dan opgelost met nuchtere verstandelijkheid, het probleem van den mensch naar het model van burgerlijke correctheid. Juist denken, juist spreken, juist handelen, dat is de levensregel van DemTSkrituS. Zijn geluk is gemoedsrust; het inbegrip van zijn plichtenleer bestaat in het voorschrift, zich van alles te onthouden, wat de gemoedsrust zou kunnen storen. Iets van diezelfde verstandelijkheid zullen wij weldra ook bij Sekrttes aantreffen.

Overzien wij de ontwikkeling van het wijsgeerig denken van Thales af tot op Demokritus, dan vinden wij nagenoeg alle richtingen vertegenwoordigd, die wij nog heden ten dage aantreffen, en de problemen gesteld, die ook thans nog het menschelijk gemoed plegen te verontrusten. Materialisme, empirisme, idealisme, nationalisme, het dilemma van mechanische of teleologische wereldbeschouwing, theïsme, deïsme, pantheïsme, al deze begrippen en vraagstukken, waarover ook in onze dagen de strijd der geesten loopt, vertoonen zich in die lang vervlogen eeuwen in hunne oorspronkelijke, eenvoudigste gedaante. Wij zien die vragen en vraagstukken als het ware ontkiemen en groeien en wij doorschouwen de motieven van hun ontstaan.

Daarom valt uit dat eerste tijdvak van de geschiedenis der wijsbegeerte, dat met Thales aanvangt en bij Demokritus eindigt, zoo veel te leeren. wÊBM

Sluiten