Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Zijn waarheid èn dwaling niets meer dan subjectieve meening, dan behoef ik slechts één stap verder te gaan om hetzelfde te beweren omtrent recht en onrecht en de volstrekte anarchie is bereikt op zedelijk gebied. De oudere sophisten houden in dezen nog aan de vroegere traditie vast. Maar Protagoras noemt toch reeds als eigenlijk doel van alle rhetorica, aan de menschen te leeren, hoe zij de zwakkere zaak tot de sterkere kunnen maken, zoodat het maar een kwestie van handigheid is te bewijzen, dat recht onrecht, of dat onrecht recht is. En de jongere sophisten stellen er hun eer in, de pleitbezorgers van het onrecht te zijn.

De democratie van Perikles moest wel op de sophistiek uitloopen. Is de volkswil souverein, wat zou hij dan nog hebben te rekenen met het historisch gewordene? Wat gisteren besloten is, behoeft dan heden niet meer te gelden en waarom zou de almachtige volksvergadering morgen niet intrekken, wat heden haar souverein welbehagen is ? De abstracte eenheid van den voüe is niet bij machte, om aan de absolute vrijheid, die de principieele levenswet van den demos uitmaakt, tot objectieve norm te verstrekken. Het Grieksche denken had er nu eenmaal behoefte aan om voor deze anarchie van den volkswil een wijsgeerigen grondslag te verzinnen en zoo werd de sophistiek de wijsbegeerte der anarchie, zoowel op verstandelijk, als op zedelijk en staatkundig gebied.

De sophisten zijn de mannen van de echte, „woordkunst". De vorm van de redeneering wordt in de eerste plaats verzorgd; het logisch gehalte is bijzaak. De voS? van Anaxagoras was het vormgevende element in den kosmos; de eenheid van den demos was de formeele eenstemmigheid der in de volksvergadering vertegenwoordigde burgers. Naar Grieksche opvatting was de democratie zelve een kunstgewrocht van artistieke schoonheid. Evenzoo zoekt de Grieksche geest ook in de rhetorica de eenheid in den schoonen vorm te handhaven, nadat de eenheid der gedachte is prijsgegeven. Perikles zelf heeft de eenheid der democratie door het woord zijner rede tot stand gebracht. Niet krachtens de ambten, die hij bekleedde, maar door den invloed van zijn redenaarstalent is hij de ziel der

Sluiten