Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Met name in onzen modernen tijd gaat het veelal niet anders toe; voor velen is ook thans de wetenschap de melkgevende koe, waarvan Schiller in een bekend distichon gewaagt, en sedert de journalist en de essayist per kolom of per vel druks betaald worden, is het er waarlijk niet beter op geworden. Op het gebied der exacte wetenschappen moge de sophistiek in den regel uitgesloten zijn, de geestelijke wetenschappen bieden haar nog altijd een bodem aan, waarop zij welig kan tieren. Daar wordt nog vaak gepolitiseerd, getheologiseerd en gephilosofeerd buiten de werkelijkheid om en wordt het woord van Goethe bewaarheid :

„Mit Worten laszt sich trefflich st rei ten, \ r*

Mit Worten ein System bereken".

Tegenover deze schaduwzijde staat evenwel ook een lichtzijde. De sophistiek, die den vorm boven den inhoud stelde, den schijn der waarheid boven het wezen der waarheid, heeft juist door dit eenzijdig vooropstellen van den vorm er toe bijgedragen het besef te vestigen, dat het bedenkelijk is, den vorm te verwaarloozen en dat zij, die den vorm gering achten, ook aan den inhoud niet ten volle recht doen wedervaren. Bovendien is de geraffineerde dialectiek, waarmede de sophisten hun avontuurlijk opgeworpen stellingen verdedigden, en die zij als een vlijmscherp wapen meesterlijk wisten te hanteeren, een machtig middel geworden om het menschelijk denken te slijpen en te wetten en het te oefenen in die slagvaardigheid, zonder welke ook in den strijd der geesten geen overwinning van blijvende beteekenis kan worden behaald.

Wat door mij reeds in het algemeen omtrent de sophistiek onder Uwe aandacht is gebracht, zal U nog duidelijker worden, wanneer wij enkele der voornaamste sophisten wat nader leeren kennen. Eerst zij nog een en ander medegedeeld omtrent den practischen arbeid dezer mannen in het algemeen.

Indien de wijsgeer leerlingen had, wat, — gelijk we reeds gezien hebben, — niet altijd het geval was, dan wilde hij die leerlingen tot wijsgeeren opleiden. De sophist daarentegen wil leeken de vereischte beschaving bijbrengen. Hij beoefent de wetenschap niet om

Jansen. Geschiedenis der Wijsbegeerte. 6

Sluiten